Wydarzenie
Międzynarodowa konferencja naukowa „Ludzie »Kultury«”
Paryska „Kultura” i polski Londyn należały do najważniejszych ośrodków życia intelektualnego emigracji, choć ich wzajemne relacje nie zawsze były łatwe. Łączyły je wspólne troski o Polskę, dzieliły zaś poglądy, strategie działania, ambicje i osobiste spory. Międzynarodowa konferencja „Ludzie «Kultury»”, która odbędzie się w dniach 7-8 listopada 2026 roku, zaprasza do ponownego spojrzenia na twórców i współpracowników Instytutu Literackiego – zarówno tych najbardziej znanych, jak i pozostających dotąd w cieniu – oraz na sieć idei, przyjaźni, konfliktów i kontaktów łączących Paryż z polskim Londynem.
Konferencja organizowana jest przez Związek Pisarzy Polskich na Obczyźnie w Londynie oraz działający przy nim Ośrodek Badań Dziedzictwa Emigracji Polskiej, we współpracy z Katedrą Literatury Polskiej i Rosyjskiej Wydziału Literaturoznawstwa Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. Wydarzenie wpisuje się w obchody ważnych rocznic związanych ze środowiskiem paryskiej „Kultury”. W dwudniowych obradach wezmą udział badacze, pisarze i przedstawiciele instytucji kultury z Polski, Wielkiej Brytanii, Francji, Stanów Zjednoczonych, Kanady i Australii. Program obejmuje 28 wystąpień w ośmiu panelach, po których przewidziano dyskusje. Referaty przybliżą zarówno wybitnych twórców i współpracowników Instytutu Literackiego, jak i postacie rzadziej obecne w badaniach nad emigracją. W centrum zainteresowania znajdą się korespondencja Jerzego Giedroycia, działalność redakcyjna i wydawnicza „Kultury”, jej kontakty z polskimi środowiskami emigracyjnymi, a także międzynarodowy zasięg pisma i jego oddziaływanie na życie literackie oraz intelektualne.
Konferencję otworzą Regina Wasiak-Taylor, prezes Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie, dr hab. Piotr Siemaszko, prof. uczelni, dziekan Wydziału Literaturoznawstwa Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, oraz Anna Bernhardt, prezes Stowarzyszenia Instytut Literacki „Kultura” i Fundacji Kultury Paryskiej.
Program konferencji
Dzień I – sobota, 7 listopada 2026 roku
11.00–11.30 | Otwarcie obrad
red. Regina Wasiak-Taylor – prezes Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie (Wielka Brytania)
dr hab. Piotr Siemaszko, prof. uczelni – dziekan Wydziału Literaturoznawstwa Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy (Polska)
Anna Bernhardt – prezes Stowarzyszenia Instytut Literacki „Kultura” (Francja) i Fundacji Kultury Paryskiej (Polska)
Panel 1 | 11.30–13.00
Moderator: Rafał Moczkodan
- Anna Bernhardt (Stowarzyszenie Instytut Literacki „Kultura”, Fundacja Kultury Paryskiej, Francja) – Ludzie „Kultury”… z testamentem Giedroycia w ręku
- Regina Wasiak-Taylor (Związek Pisarzy Polskich na Obczyźnie, Wielka Brytania) – Listowanie przerwane. Redaktor Jerzy Giedroyc kontra redaktor Józef Garlińsk
- Rafał Habielski (Uniwersytet Warszawski, Polska) – Giedroyc — Mieroszewski — „Kultura”
Dyskusja po panelu
13.00–13.30 | Przerwa
Panel 2 | 13.30–15.30
Moderator: Rafał Habielski
- Katarzyna Bzowska (Związek Pisarzy Polskich na Obczyźnie, Wielka Brytania) – „Kultura” a „Dziennik Polski i Dziennik Żołnierza” – pola konfliktów
- Rafał Moczkodan (Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Polska) – Michał Chmielowiec w kręgu „Kultury”
- Wojciech Klas (Biblioteka Polska POSK, Związek Pisarzy Polskich na Obczyźnie, Polski Uniwersytet na Obczyźnie, Wielka Brytania) – Kontakty redakcji „Kultury” z Biblioteką Polską w Londynie w świetle korespondencji bibliotecznej
- Joanna Ogorzałek (Polski Uniwersytet na Obczyźnie, Wielka Brytania) – Magdalena Czajkowska na łamach paryskiej „Kultury”
Dyskusja po panelu
15.30–15.45 | Przerwa
Panel 3 | 15.45–17.15
Moderator: Anna Jamrozek-Sowa
- Monika Sędlak (Polska) – Zygmunt Hertz – zapomniany pracownik paryskiej „Kultury”
Justyna Gorzkowicz (Ośrodek Badań Dziedzictwa Emigracji Polskiej, Związek Pisarzy Polskich na Obczyźnie, Wielka Brytania) – Sokrates na marginesie „Kultury”. Profetyczna wyobraźnia Stanisława Vincenza - Agata Fijuth-Dudek (Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Polska) – Wolne słowo zza żelaznej kurtyny. Współpraca Jerzego Giedroycia z Hélène Zamoyską w latach 1956–1970
Dyskusja po panelu
17.15–17.30 | Przerwa
Panel 4 | 17.30–19.00
Moderator: Regina Wasiak-Taylor
- Anna Frajlich (Columbia University, USA) – Moje kontakty z „Kulturą”
- Alice-Catherine Carls (University of Tennessee at Martin, USA) – Intersecting Circles: The Impact of Maisons-Laffitte’s Instytut Literacki
- Anna Jamrozek-Sowa (Uniwersytet Rzeszowski, Polska) – Ludzie „Kultury” pod Krzyżem Południa. „Głosy” z Brazylii na łamach „Kultury” i w korespondencji Jerzego Giedroycia
Dyskusja po panelu
Dzień II – niedziela, 8 listopada 2026 roku
Panel 5 | 11.00–12.30
Moderator: Kamila Kamińska-Chełminiak
- Jolanta Chwastyk-Kowalczyk (Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach, Polska) – Współpracownicy londyńskiego „Dziennika Polskiego i Dziennika Żołnierza” obecni na łamach paryskiej „Kultury” w latach 1947–2000
- Bogumiła Żongołłowicz (Związek Pisarzy Polskich na Obczyźnie, Australia) – Zbigniew Jasiński na łamach „Kultury”
- Paweł Tański (Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Polska) – Jan Leszcza w kręgu paryskiej „Kultury”
Dyskusja po panelu
12.30–13.00 | Przerwa
Panel 6 | 13.00–15.00
Moderator: Anna Pachowicz
- Hanna Renke (The University of Manchester, Wielka Brytania) – Przekłady i ich twórcy w archiwum paryskiej „Kultury”
- Ewelina Górka (Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Polska) – Literatura klasyczna na łamach paryskiej „Kultury” – Józef Wittlin i jego przekłady
- Jakub Osiński (Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, Polska) – Tadeusz Nowakowski w korespondencji z Jerzym Giedroyciem
- Paweł Fiktus (Wyższa Szkoła Prawa we Wrocławiu, Polska) – Publicyści niemieccy na łamach „Kultury” i „Zeszytów Historycznych”
Dyskusja po panelu
15.00–15.15 | Przerwa
Panel 7 | 15.15–16.45
Moderator: Paweł Tański
- Marek Kusiba (Polski Fundusz Wydawniczy, Kanada) – Od Pępka świata – po koniec świata. Miejsca autobiograficzne Rafała Malczewskiego
- Aleksandra Ziółkowska-Boehm (Związek Pisarzy Polskich na Obczyźnie, USA) – Wokół Wańkowicza i „Kultury”
- Małgorzata Choma-Jusińska (Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Polska) – Tajna kurierka Giedroycia. Misje Marii Podhorskiej do kraju
Dyskusja po panelu
16.45–17.00 | Przerwa
Panel 8 | 17.00–19.00
Moderator: Justyna Gorzkowicz
- Justyna Maguś (Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Polska) – Lidia Ciołkoszowa w korespondencji z Jerzym Giedroyciem
- Anna Pachowicz (Akademia Tarnowska, Polska) – Aleksander Kawałkowski – historyk, dyplomata i analityk francuskiej sceny politycznej
- Michał Ceglarek (Narodowy Instytut Fryderyka Chopina, Muzeum Fryderyka Chopina w Warszawie, Polska) – Między muzyką, eseistyką a emigracyjnym życiem intelektualnym. Przypadek Jana Holcmana
- Kamila Kamińska-Chełminiak (Uniwersytet Warszawski, Polska) – Stefana Kisielewskiego związki z paryską „Kulturą”
Dyskusja po panelu
Zamknięcie obrad
Komitet organizacyjny
dr Justyna Gorzkowicz – Ośrodek Badań Dziedzictwa Emigracji Polskiej, Związek Pisarzy Polskich na Obczyźnie, Londyn
dr Jakub Osiński – Uniwersytet Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz
red. Regina Wasiak-Taylor – Związek Pisarzy Polskich na Obczyźnie, Londyn
Komitet naukowy
prof. dr hab. Rafał Habielski – Uniwersytet Warszawski
dr hab. Robert Mielhorski, prof. UKW – Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy
dr hab. Rafał Moczkodan, prof. UMK – Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu
prof. dr hab. Jolanta Pasterska – Uniwersytet Rzeszowski
prof. dr hab. Janusz Pasterski – Uniwersytet Rzeszowski
dr hab. Piotr Siemaszko, prof. UKW – Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy
Patronat honorowy
Stowarzyszenie Instytut Literacki „Kultura” w Le Mesnil-le-Roi
Fundacja „Kultury” Paryskiej w Krakowie
JM Rektor Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, prof. dr hab. Bernard Mendlik
Patronat medialny
„Biuletyn Polonistyczny” (Warszawa)
MyPolska.UK (Londyn)
„Pamiętnik Literacki” (Londyn)
Udział w konferencji
Konferencja odbędzie się online w dniach 7–8 listopada 2026 roku.
Aby otrzymać link do obrad, prosimy o kontakt pod adresem: ludziekultury2026@gmail.com.
Ze względu na międzynarodowy charakter wydarzenia przygotowano również program w formacie PDF, zawierający harmonogram obrad z uwzględnieniem różnych stref czasowych.
Serdecznie zapraszamy do udziału w konferencji i dyskusjach.
Informacje
Antropolog kulturowy ze specjalnością literaturoznawczą, krytyk artystyczny; kieruje Ośrodkiem Badań Dziedzictwa Emigracji Polskiej w Londynie
Zobacz także
Porozmawiajmy o Norwidzie w Londynie, czyli Rok Norwidowski w XLIV Liceum Ogólnokształcącym im. Stefana Banacha w Warszawie
W związku z Rokiem Cypriana Kamila Norwida, XLIV Liceum Ogólnokształcącym im. Stefana Banacha w Warszawie ma zaszczyt zaprosić na Międzynarodowe Sympozjum współorganizowane z instytucjami londyńskimi, Związkiem Pisarzy Polskich na Obczyźnie oraz Instytutem Kultury Europejskiej PUNO. Patronatem wydarzenie to objął „Biuletyn Polonistyczny” IBL PAN w Warszawie.
Dialogi huculskie: między Wschodem a Zachodem
Zapraszamy na otwarte seminarium Pracowni Badań nad Spuścizną Stanisława Vincenza inspirowane myślą i dziełem autora cyklu Na wysokiej połoninie – o przyjaźni, dialogu i wspólnocie międzykulturowej. Wydarzenie skierowane jest szczególnie do ukraińskich studentów i pracowników naukowych mieszkających we Wrocławiu, ale pozostaje otwarte dla wszystkich zainteresowanych kulturą pogranicza i dziedzictwem Huculszczyzny.
Wokół książki "Norwid żywy"
Polski Uniwersytet na Obczyźnie oraz Związek Pisarzy Polskich na Obczyźnie w Londynie mają zaszczyt zaprosić na sympozjum dotyczące obecności Norwida we współczesnym życiu literackim i społecznym. Przyczynkiem do spotkanie jest niedawno wydana wieloautorska monografia "Norwid żywy - kontynuacja”. Książka ukazała nakładem wydawnictwa PUNO Press dzięki staraniom ZPPnO oraz przy wsparciu Fundacji Museion Norwid w Warszawie.
Cyprian Norwid wczoraj i dziś. W dwusetlecie urodzin poety-emigranta
Polski Uniwersytet na Obczyźnie (PUNO) oraz Związek Pisarzy Polskich na Obczyźnie (ZPPnO) ma zaszczyt zaprosić na inaugurację Roku Norwidowskiego w Wielkiej Brytanii 9 kwietnia 2021 roku (w piątek o godz 18.00 czasu londyńskiego / 6 pm). W ramach całorocznych spotkań polonijnych, których zadaniem jest wspólne uczczenie dwusetlecia urodzin poety, odbędzie się szereg wydarzeń kulturalno-naukowych we współpracy z instytucjami z Wielkiej Brytanii oraz Polski.