biografie literaturoznawstwa - ogniwo szóste: Profesor Roman Loth

Profesor Roman Loth urodził się 11 grudnia 1931 w Warszawie. Zmarł tamże 30 listopada 2019.

Od 1943 był członkiem Szarych Szeregów. Po powstaniu warszawskim mieszkał do 1949 w Radomiu, gdzie zdał maturę w Gimnazjum i Liceum im. Kochanowskiego. Studiował polonistykę na UW (1949-1954). W 1951 został zatrudniony w Instytucie Badań Literackich, z którym związany był do końca swojej aktywności naukowej, także będąc już na emeryturze. W 1964 należał do członków założycieli Stowarzyszenia Przyjaciół Twórczości Jana Kasprowicza z siedzibą w Zakopanem, na Harendzie, później przez wiele lat pełnił funkcję jego prezesa. W 1979 był współorganizatorem i od 1988 współkierownikiem podyplomowego Studium Edytorsko-Tekstologicznego, prowadzonego przez IBL PAN i Wydział Polonistyki UW; wykłady z tego zakresu prowadził też w PWST w Warszawie oraz na KUL.   

W dorobku Profesora można wyodrębnić kilka obszarów zainteresowań:

▪ dokumentację literacką i bibliografię – wraz z prof. Jadwigą Czachowską był autorem ważnych kompendiów: Przewodnik polonisty. Bibliografie. Słowniki. Biblioteki. Muzea literackie (wyd. 3 zmien. i uzup. 1989) oraz Bibliografia i biblioteka w pracy polonisty (1977);

▪ Jana Kasprowicza – był autorem m.in. Kroniki życia i twórczości Jana Kasprowicza [za lata 1860-1901], poświęconego mu tomu Bibliografii literatury polskiej „Nowy Korbut” oraz edytorem jego dzieł;

▪ epokę dwudziestolecia międzywojennego z Janem Lechoniem na czele – poświęcił mu wiele studiów oraz był edytorem jego wierszy i dziennika;

▪ edytorstwo naukowe – wydał Podstawowe pojęcia i problemy tekstologii i edytorstwa naukowego.

W seminarium udział wezmą:

dr hab. Ewa Głębicka (IBL PAN)

dr Mariola Wilczak (IBL PAN)

dr Teresa Winek (IBL PAN)

dr Iwona Wiśniewska (IBL PAN)

Karol Jaworski (współpracownik IBL PAN, kurator literacki Muzeum Jana Kasprowicza na Harendzie)

Prowadzenie: dr hab., prof. IBL PAN, Beata Dorosz 

Spotkanie odbędzie się 30 listopada (poniedziałek) 2026 roku o godzinie 18.00 na platformie Google Meet i będzie transmitowane na platformie YouTube oraz utrwalone w formie cyfrowej.

Link do spotkania na platformie Google Meet zostanie przesłany osobom zainteresowanym po uprzednim zgłoszeniu mailowym, przesłanym do 30 listopada do godz. 12:00 na adres: biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl.

Zadawanie pytań będzie również możliwe podczas transmisji wydarzenia na kanale YouTube.

„Ze śmiercią przyjaciół umieramy powoli i my sami. Ubywa wspólnej przestrzeni przeżyć, wspomnień, uczuć będących naszym, zbiorowym udziałem w historii wspólnych osiągnięć i klęsk. Gdzieś u końca tej drogi czeka nas chwila, gdy nie będzie już z kim dzielić się myślą o przeszłości, gdy wspomnienia staną się jedynie suchym materiałem historycznym do rekonstrukcji okresów i epok – dla tych, którzy przyjdą po nas”

Zapamiętane. Z lat dawnych Instytutu Badań Literackich, s. 161.

Więcej o cyklu seminariów „biografie literaturoznawstwa”:
Literaturoznawstwo ma swoją historię rozpisaną na publikacje, nurty badawcze, metodologie. Kanwą tej historii są biografie literaturoznawców – żywa obecność konkretnych osób, jej trwanie w naszej pamięci i w tym, jak dziś literaturoznawstwo uprawiamy.

Ogromny naukowy dorobek polskiego literaturoznawstwa jest dokumentowany na wiele sposobów. Gromadzą go biblioteki i archiwa. Opisywany jest w bibliografiach, kompendiach, leksykonach, słownikach, a w ostatnich latach coraz częściej w różnorodnych cyfrowych panoramach i bazach danych. Jednak literaturoznawstwo to nie tylko dyscyplina naukowa, którą można opisać i sparametryzować. Jest również ruchem poznającej myśli i twórczej wyobraźni konkretnych osób. Jest ich realną obecnością. Ta trwająca obecność – zwłaszcza obecność tych, którzy już odeszli – domaga się naszej pamięci. Także – a może przede wszystkim – pamięci o tym, czemu trudno dać wyraz w poetyce noty biograficznej.

Komitet Nauk o Literaturze PAN oraz redakcja "Biuletynu Polonistycznego" zapraszają do współtworzenia opowieści o biografiach polskiego literaturoznawstwa. Proponujemy cykl seminariów poświęconych literaturoznawcom, których wciąż mamy w żywej pamięci i o których powinniśmy pamiętać. O postaciach pierwszoplanowych, ale też o tych mniej eksponowanych, a szczególnie ważnych – na przykład – dla literaturoznawczych społeczności mniejszych ośrodków badawczych. Każde seminarium poświęcimy jednej osobie. Interesować nas będzie jej naukowa codzienność i droga twórcza, temperament badawczy, osobowość dydaktyczna, stawiane kwestie, formułowane koncepcje, dokonania szczególnie warte przypomnienia, dyskusji lub sporu.