Полонистический бюллетень

Статья / интервью

10.02.2026

„Nikt nas nie uczył, jak wychowywać dzieci autystyczne”. Spotkanie z Teresą Naidoo i Magdaleną Wanat

6 grudnia 2025 roku w Polskim Ośrodku Społeczno-Kulturalnym (POSK) w Londynie, Teresa Naidoo i Magdalena Wanat, mamy autystycznych dzieci, uczestniczyły w sympozjum „Razem dla dzieci. Jak wspierać rodziny i nauczycieli w pracy z dziećmi z autyzmem”, zorganizowanym przez Polski Uniwersytet na Obczyźnie (PUNO). W tym samym wydarzeniu w ramach panelu literackiego wzięły udział Beata Koper, Ewa Pakalska i Mariola Wilczak, uczestniczki projektu „Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata”. Wspólne spotkanie pozwoliło spojrzeć na mówienie i pisanie o spektrum autyzmu z różnych perspektyw, skonfrontować ujęcie naukowe z narracjami rodzicielskimi - opowieściami matek o ich realnych, codziennych doświadczeniach.

Teresa Naidoo, mama ośmioletniej dziewczynki w spektrum autyzmu i z chorobą genetyczną CMT, mówi, że jej życie to nieustanna podróż przez różne światy, te realne i te emocjonalne, te kulturowe i te związane z medycyną. Jej córka nie potrafi komunikować się w tradycyjny sposób, ale brak mowy jest tylko jednym z wyzwań, z którymi rodzina musi mierzyć się każdego dnia.
 
Magdalena Wanat jest mamą autystycznego chłopca, którego wychowuje sama. Pewnego dnia jej syn przestał mówić, jeść, utrzymywać kontakt wzrokowy, przestał reagować na swoje imię. O rodzicach takich jak ona sama mówi, że co dzień rano zastanawiają się, czy ich dziecko się wyśpi, czy bus przyjedzie o odpowiedniej godzinie, czy nie zdarzy się w ciągu dnia cokolwiek, co zaburzy jego harmonogram działania. Zmagają się z trudnościami ekonomicznymi, brakiem odpoczynku. Poczucie osamotnienia, bezradności i konieczność nieustannej walki z problemami systemu opieki, ale także potrzeba przebywania wśród ludzi o podobnych doświadczeniach wpłynęły na decyzję Magdaleny o założeniu fundacji „Nie bój się – jestem Autyzm”. Dziś organizuje wydarzenia i tworzy przestrzeń, w której dzieci autystyczne nie są oceniane przez pryzmat swoich zachowań, a rodzice nie czują się samotni i odizolowani. Przyznaje, że gdyby nie autyzm jej dziecka, nie robiłaby wydarzeń dla rodzin i dzieci, nie wiedziałaby i nie rozumiała, czym jest autyzm.


Więcej o Bohaterkach odcinka:

Teresa Naidoo - doktor nauk humanistycznych w zakresie historii, prodziekan Wydziału Nauk Społecznych, kierownik Zakładu Studiów o Afryce na PUNO w Londynie, wykładowczyni i badaczka współczesnej historii i kultury, antropologii historycznej i historii społecznej. Uczestniczka projektów i wydarzeń naukowych. Autorka artykułów publikowanych w czasopismach naukowych i popularnonaukowych na temat II wojny światowej, emigracji, historii społeczeństw afrykańskich i wielokulturowości.

Magdalena Wanat – założycielka i prezeska fundacji „Nie bój się – jestem Autyzm” (https://dbaia.co.uk/), organizatorka wielu inicjatyw i wydarzeń dla osób autystycznych i ich rodzin.


W rozmowie wymieniono:


Oparte na doświadczeniach narracje rodzicielskie pozwalają rodzicom edukować siebie nawzajem, ale i otoczenie, poszukiwać wsparcia, przeciwstawiać się barierom systemowym, pomagać innym, wprowadzać zmiany. Zapisane w formie dźwiękowej, artystycznej lub literackiej obejmują również książki napisane przez rodziców oraz antologie i zbiory opowieści, m.in.:

  • Niklewska Anna, W drodze na spotkanie z moją córką (2020).
  • Katarzyna Michalczak, Synu jesteś kotem (2023).
  • Eliza Kącka, Wczoraj była się zła na zielono (2024).
  • Romana Vrede, Charlie, autysta wspaniały (2021).
  • Agnieszka Wysokowska, Odnajdź swoje dziecko, potem zajmij się autyzmem (2024).
  • Rafał Mortiuk, Autistic Son, Desperate Dad: How one family went from low- to high-functioning (2018) / [wyd. polskie:] Autystyczny syn, zdesperowany tata: Jak dotknięta zaburzeniem rodzina zaczęła funkcjonować (2019).
  • Joanna Omylak, 50 twarzy matki dziecka na zawsze (2025).
  • Jacek Hołub, Niegrzeczne. Historie dzieci z ADHD, autyzmem i zespołem Aspergera (2020).

Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).

Strona internetowa projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details


Opracowanie odcinka: Mariola Wilczak

Intro i outro 

  • Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-Jaskierska
  • Producent: Torba reportera i podcastera

Identyfikacja wizualna: Klaudia Węgrzyn


Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": 


Информация

Собеседник:
Mariola Dorota Wilczak

Autorka m.in. edytorskiego opracowania Krytyki literackiej i artystycznej oraz studiów historycznoliterackich Jana Kasprowicza (t. 8 cz. 1 Pism zebranych pod red. Romana Lotha, Warszawa 2016), Listów Julii Dickstein-Wieleżyńskiej do Adolfa Chybińskiego. Wokół biografii Mieczysława Karłowicza, „Pamiętnik Literacki” 2016, zesz. 3 s. 199-234, Ku rekonstrukcji portretu. Julia Dickstein-Wieleżyńska w zwierciadle listów do Jerzego Eugeniusza Płomieńskiego, "Sztuka Edycji" 2024, nr 1, s. 189–205 oraz rozpraw o twórczości Julii Dickstein-Wieleżyńskiej.

Interesuje się biografistyką, edytorstwem, epistolografią, humanistyką cyfrową, promocją humanistyki, zjawiskiem podcastingu  oraz związkami medycyny i humanistyki.

Pod kierunkiem prof. Ewy Głębickiej przygotowała w IBL PAN rozprawę doktorską Julia Dickstein-Wieleżyńska (1881-1943). Monografia życia i twórczości, obronioną z wyróżnieniem w 2024 roku w IBL PAN.

ORCID ID: 0000-0001-8079-0732

Kontakt: mariola.wilczak@ibl.waw.pl

Собеседник:
Собеседник:
Дата размещения:
10 февраля 2026; 17:33 (Mariola Wilczak)
Дата правки:
19 февраля 2026; 17:53 (Mariola Wilczak)

Смотреть также

08.02.2026

Spektrum i język uważności. O literaturze i sztuce w działaniu

Zapraszamy do lektury wywiadu z dr Justyną Gorzkowicz – antropolożką kultury, literaturoznawczynią, dyrektorką Ośrodka Badań Dziedzictwa Emigracji Polskiej działającego przy Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie (ZPPnO) oraz badaczką w Zakładzie Współczesnej Kultury Literackiej i Artystycznej Polskiego Uniwersytetu na Obczyźnie (PUNO) w Londynie, inicjatorką i koordynatorką projektu  „Autyzm bez granic: Wsparcie dzieci, rodziców i nauczycieli polonijnych”.

06.07.2023

Zofia Rogala, Ojcostwo w świecie popędu – analiza stosunku mężczyzn do swoich potomków w Cząstkach elementarnych Michela Houellebecqa i Pachnidle. Historii pewnego mordercy Patricka Süskinda

Ojcowie w świecie zdominowanym przez popędy muszą nieustannie zmagać się ze swoją naturą, sprowadzaną w Cząstkach elementarnych i Pachnidle przede wszystkim do popędu seksualnego. Z wypełnieniem roli opiekuna poważne trudności mają zarówno bohaterowie realizujący twardy jak i miękki wzorzec męskości.

07.02.2023

„Nawet wolę, jak pan mówi o mnie”. O Szymborskiej w różnych rejestrach

O tym, co najważniejsze w obchodach 100. rocznicy urodzin Wisławy Szymborskiej, czy możliwy jest jubileusz bez patosu i o pielęgnowaniu dziecka w sobie rozmawiają Mariola Wilczak i dr hab. Michał Rusinek, prof. UJ, prezes Fundacji Wisławy Szymborskiej, wieloletni sekretarz Poetki, członek Rady Języka Polskiego, tłumacz i pisarz. 2023 rok został ustanowiony przez Senat RP rokiem Wisławy Szymborskiej. 2 lipca przypada setna rocznica urodzin Poetki.

08.04.2024

Opowieść o powrocie do domu

22 marca w ramach projektu „Kobieca strona poezji, czyli przez wiersze do języka”, odbyły się warsztaty dla studentów z Włoch, Litwy i Ukrainy z udziałem Małgorzaty Lebdy. Spotkanie, które odbyło się w trybie hybrydowym, poprowadziły profesor Monika Woźniak i doktorantka Uniwersytetu La Sapienza Serena Buti.  Małgorzata Lebda jest redaktorką, doktorem nauk humanistycznych i sztuk audiowizualnych, naukowczynią wykładającą na Uniwersytecie Jagiellońskim, felietonistką, animatorką kultury i autorką sześciu książek poetyckich, w tym Matecznika, Snów uckermärkerów i Mer de Glace oraz debiutanckiej powieści Łakome. Jej książki ukazały się w przekładzie na języki: czeski, włoski, serbski, ukraiński, słoweński, duński i rumuński.

Если вы не хотите, чтобы куки-файлы сохранялись на вашем диске, поменяйте настройки своего браузера Смотреть информацию о куки-файлах