Artykuł / wywiad
Od narracji maladycznych do wspólnotowości. Rozmowa z dr Iwoną Boruszkowską i mgr Marią Świątkowską
Jakie postawy wobec narracji maladycznych zajmuje współczesne literaturoznawstwo? Na czym polega wspólnotowy i emancypacyjny aspekt tych narracji? Jak z dzisiejszej perspektywy, po 30 latach od wydania The Wounded Storyteller Arthura Franka (1995), możemy spojrzeć na teorię „zranionego narratora”? Na te i inne ważne pytania odpowiadają redaktorki jednego z numerów „Ruchu Literackiego”, zatytułowanego Dyskurs maladyczny – Choroba jako narracja: teorie i interpretacje (nr 4/2023) – dr Iwona Boruszkowska i mgr Maria Świątkowska.
Numer „Ruchu Literackiego”, który stał się pretekstem do tej rozmowy, jest dostępny na stronie internetowej pisma, pod adresem: https://journals.pan.pl/rl/150189#tabs.
Iwona Boruszkowska – doktora nauk humanistycznych; badaczka kulturowych reprezentacji choroby; literaturoznawczyni i kulturoznawczyni; wykładowczyni akademicka i adiunkta w Katedrze Teorii Literatury, Wydział Polonistyki, Uniwersytet Jagielloński. Tłumaczka i badaczka literatury ukraińskiej. Autorka książki Defekty. Literackie auto/pato/grafie – szkice (WUJ, Kraków 2016), monografii Sygnatury choroby. Literatura defektu w ukraińskim modernizmie (IBL, Warszawa 2018).Od 2023 roku kierowniczka akademickiego Ośrodka Badań nad Kulturowymi Dyskursami Choroby UJ.
Maria Świątkowska – doktorantka w Szkole Doktorskiej Nauk Humanistycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego (program doktorski: literaturoznawstwo). Przygotowuje rozprawę poświęconą autopatografiom w najnowszej literaturze polskiej. Członkini Ośrodka Badań nad Kulturowymi Dyskursami Choroby UJ.
Rozmowę przeprowadziła Klaudia Muca-Małek, uczestniczka projektu „Polonistyka zaangażowana”.
Teksty kultury i publikacje naukowe wymienione w rozmowie (w porządku alfabetycznym):
- Małgorzata Baranowska, To jest wasze życie. Być sobą w chorobie przewlekłej, Wołowiec 2011.
- Stella Bolaki, Illness as Many Narratives, Edinburgh 2016.
- Iwona Boruszkowska, Sygnatury choroby. Literatura defektu w ukraińskim modernizmie, Warszawa 2018.
- Arthur Frank, The Wounded Storyteller: Body, Illness, and Ethics, Chicago 1995.
- Havi Carel, Illness: The Cry of the Flesh, London, New York 2019.
- Audre Lorde, Dzienniki raka, przeł. A. Dzierzgowska, Lublin 2022.
- Monika Ładoń, Wyczerpanie. O kondycji bohaterek narracji maladycznych, „Ruch Literacki” 2023, nr 4, s. 463-480.
- Mateusz Pakuła, Jak nie zabiłem swojego ojca i jak bardzo tego żałuję, Warszawa 2021.
- Aleksandra Zbroja, Mireczek. Patoopowieść o moim ojcu, Warszawa 2021.
Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).
Strona projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details
* * *
Intro i outro
Muzyka Piotr Lakwaj, czyta: Aldona Brycka-Jaskierska
Producent: Torba reportera i podcastera
Identyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn
* * *
Zachęcamy do zadawania pytań i dzielenia się przemyśleniami na temat naszego podcastu: biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl.
* * *
Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego":
Informacje
Jest m.in. współredaktorką monografii Współczesne życie literackie (2018; z J. Osińskim), współredaktorką monograficznego numeru „Tekstów Drugich” o studiach o niepełnosprawności oraz autorką książek Poiesis doświadczenia, poiesis tożsamości. Narracje o afazji (2019) i Opowiedzieć niepełnosprawność. Wybrane problemy kulturowych reprezentacji niepełnosprawności (2025).
Dziedziny: humanistyka zaangażowana, studia o niepełnosprawności, literatura współczesna, dyplomacja naukowa
Wykaz publikacji: https://scholar.google.com/citations?user=BKprct4AAAAJ&hl=pl
Tłumaczka i badaczka literatury ukraińskiej. Autorka książki Defekty. Literackie auto/pato/grafie – szkice (WUJ, Kraków 2016), monografii Sygnatury choroby. Literatura defektu w ukraińskim modernizmie (IBL, Warszawa 2018).
Od 2023 roku kierowniczka akademickiego Ośrodka Badań nad Kulturowymi Dyskursami Choroby UJ.
Członkini Ośrodka Badań nad Kulturowymi Dyskursami Choroby UJ.
Zobacz także
Badając narracje maladyczne. Rozmowa z dr Joanną Szewczyk i mgr Wiktorią Kulak
Dlaczego opowieść jest (w) chorowaniu tak bardzo potrzebna? Co oznacza stwierdzenie, że choroby są polityczne? Czym jest dyskurs maladyczny i jakie ma cechy? I dlaczego Susan Sontag zmieniła swoją postawę wobec metafor choroby? Na te i inne ważne pytania odpowiadają redaktorki jednego z numerów “Ruchu Literackiego”, zatytułowanego Dyskurs maladyczny – figury i ontologie (nr 5/2023) – dr Joanna Szewczyk i mgr Wiktoria Kulak.
Między językiem a medycyną. Marta Chojnacka-Kuraś o medycynie narracyjnej i humanistyce medycznej
W opowieści pacjenta kryje się diagnoza. Czyj głos przez niego przemawia? Jakie jest miejsce narracji w komunikacji między lekarzem i personelem medycznym a pacjentem i jego rodziną? Medycyna narracyjna to podejście, które pomaga w uzyskaniu odpowiedzi na te pytania i doskonaleniu naszych kompetencji komunikacyjnych. Odgrywa coraz większą rolę w systemach ochrony zdrowia na całym świecie (na Uniwersytecie Columbia stanowi już odrębny kierunek studiów, zob. Academics | Master's Degrees Narrative Medicine | Columbia University School of Professional Studies). Ma ona ogromny potencjał już dzięki temu, że uczy podmiotowego podejścia do pacjenta, zakładającego postawę uważności i szacunku do jego narracji o bólu, cierpieniu, o osobistym doświadczeniu.
O kompetencjach polonisty inaczej (rozmawiają Piotr Bordzoł i Karolina Malinowska)
Od wielu lat słyszymy, że świat przyspiesza, a zmiany są nieuniknione. Nowe zjawiska i trendy - technologia, sztuczna inteligencja, social media - idą w parze z odwiecznymi pytaniami o sens i kierunek egzystencji, niepewnością jutra, nienadążaniem za zmianami, potrzebą zachowania pierwiastka ludzkiego w świecie algorytmów i procedur.
"Geopolonistyka" - zaproszenie do wypełnienia ankiety
Serdecznie zapraszamy do udziału w "Geopolonistyce", której celem jest stworzenie interaktywnej, wielojęzycznej bazy danych dotyczących polonistyki w świecie. Informacje w formie tekstu, zdjęć, nagrań, podcastów, dla których podstawowym przewodnikiem jest interaktywna mapa, mają tworzyć syntetyczną wiedzę o aktualnym stanie oraz historii polonistyki. „Geopolonistyka” umożliwia rozpoznanie działalności osób oraz instytucji zaangażowanych obecnie i w przeszłości w prowadzenie różnych form badań i nauczania literatury, kultury i języka polskiego poza granicami Polski. Będziemy zaszczyceni, jeśli zechcą Państwo zaprezentować swoją działalność w ramach „Geopolonistyki” i wypełnić udostępnioną przez nas ankietę.