Article / interview
Współczesny bibliograf wobec wyzwań cyfrowego świata. Spotkanie z Karoliną Przysiecką i Pauliną Czwordon-Lis
W dobie fake newsów i modeli językowych generujących zmyślone przypisy naukowe, bibliografia zweryfikowana przez człowieka jest potrzebna bardziej niż kiedykolwiek, również jako narzędzie wspierające walkę z dezinformacją.
W kolejnym odcinku, którego tematem są kompetencje polonistyczne, gościniami Piotra Bordzoła są badaczki i dokumentalistki z Pracowni Bibliografii Bieżącej Instytutu Badań Literackich PAN w Poznaniu: dr Karolina Przysiecka oraz dr Paulina Czwordon-Lis, współtworzące Polską Bibliografię Literacką, która ukazuje się nieprzerwanie od 1954 roku.
Pracownia Bibliografii Bieżącej przeszła długą drogę od tradycyjnego, mozolnego tworzenia opisów bibliograficznych z autopsji na papierowych fiszkach, do opracowywania rekordów w bazie danych. Podobnie zmianom podlegał zawód dokumentalisty, który łączy dziś wiedzę literaturoznawczą z kompetencjami takimi jak web scraping czy przetwarzanie danych. Rozmówczynie podkreślają, że mimo automatyzacji niektórych prac czy używania w nich sztucznej inteligencji, krytyczny namysł człowieka pozostaje jednak niezastąpiony na wielu etapach prac dokumentalistycznych, jak również przy interpretacji zjawisk kulturowych.
Badaczki opowiadają również o pionierskim projekcie bibliografii literackiego internetu, w ramach którego dokumentowane są m.in. serwisy i czasopisma online, blogi, podcasty i profile w mediach społecznościowych, i o udziale poznańskiej pracowni w tworzeniu - we współpracy z Czeską Bibliografią Literacką - Europejskiej Bibliografii Literackiej zawierającej czeskie, polskie, hiszpańskie i fińskie dane bibliograficzne z dziedziny literatury.
Z rozmowy dowiemy się również, jak algorytmy, znikające strony i korzystanie z Web Archive wpływają na pracę dokumentalisty internetu? Dlaczego pracy bibliografa nie da się w pełni nauczyć na studiach polonistycznych? Czy kompetencje cyfrowe, jakimi dysponują dziś bibliografowie (analiza danych, praca z API, programowanie) mogą być przydatne filologom na rynku pracy? Czy bibliograf ocenia dokumentowane treści? Jak codzienne obcowanie z tysiącami publikacji wpływa na prywatne wybory lekturowe i inspiruje do własnych badań naukowych?
dr Karolina Przysiecka – literaturoznawczyni, współautorka „Polskiej Bibliografii Literackiej”, autorka książki Od druku do bazy danych. „Polska Bibliografia Literacka” w procesie jej remediacji i ewolucji literaturoznawstwa polskiego (Warszawa 2025).
dr Paulina Czwordon-Lis – literaturoznawczyni, adiunktka IBL PAN, współautorka „Polskiej Bibliografii Literackiej”, autorka książki Empatia i obserwacja. O poezji Jerzego Ficowskiego (Poznań 2010) oraz szkiców i artykułów poświęconych m.in. poezji współczesnej i internetowi literackiemu.
dr Piotr Bordzoł - polonista, członek redakcji "Biuletynu Polonistycznego".
Linki do wymienionych w rozmowie źródeł, stron internetowych, instytucji:
- Polska Bibliografia Literacka: https://pbl.ibl.waw.pl/
- iPBL: https://polskabibliografialiteracka.github.io/iPBL-app/; https://literarybibliography.eu/en/projects/ipbl
- Europejska Bibliografia Literacka: https://literarybibliography.eu/pl/
Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).
Strona internetowa projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details
Intro i outro
Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-Jaskierska
Producent: Torba reportera i podcastera
Identyfikacja wizualna: Klaudia Węgrzyn
Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego":
- https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/
- https://twitter.com/B_Polonistyczny
- https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/
- https://www.instagram.com/biuletyn.polonistyczny/
https://biuletynpolonistyczny.pl/
biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl
#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana
Information
Od 2015 roku pracuje w Pracowni Bibliografii Bieżącej Instytutu Badań Literackich PAN w Poznaniu. Współautorka „Polskiej Bibliografii Literackiej” za lata 2001–2012.
Interesuje się zagadnieniami bibliografii literackiej, dokumentacji literackiej i humanistyką cyfrową.
Autorka książki Od druku do bazy danych. „Polska Bibliografia Literacka” w procesie jej remediacji i ewolucji literaturoznawstwa polskiego (Warszawa 2025).
Współautorka „Polskiej Bibliografii Literackiej”, autorka książki Empatia i obserwacja. O poezji Jerzego Ficowskiego (Poznań 2010) oraz szkiców i artykułów poświęconych m.in. poezji współczesnej i internetowi literackiemu.
See also
Dzisiaj wszyscy jesteśmy humanistami cyfrowymi. Spotkanie z Cezarym Rosińskim
Humanistyka i studia filologiczne coraz rzadziej kojarzone są wyłącznie z godzinami spędzonymi w bibliotece, z pracą przy świeczce i kałamarzu. Pracujemy dziś w innych realiach. Potrzebujemy zasobów cyfrowych, technologii, mocnych komputerów, dzięki którym możemy pracować z bazami danych czy ze sztuczną inteligencją.
Czy znacie już Europejską Bibliografię Literacką?
Niezależnie od odpowiedzi, zachęcamy do odwiedzenia strony European Literary Bibliography (literarybibliography.eu), gdzie znajdziecie właśnie opublikowaną nową wersję serwisu. Możecie spodziewać się usprawnionego interfejsu, rozbudowanych opcji wyszukiwania oraz nowych narzędzi do wizualizacji danych.
„Polska Bibliografia Literacka” - przewodnik po polskiej kulturze literackiej
Czy można w jednym miejscu zebrać niemal całą wiedzę na temat literatury powojennej Polski – od rodzimych książek, tłumaczeń literatury obcej, przez recenzje, aż po spektakle teatralne i programy telewizyjne? Tak! To wszystko można znaleźć w „Polskiej Bibliografii Literackiej” (PBL) – unikatowym projekcie dokumentalistycznym, który od prawie osiemdziesięciu lat gromadzi i porządkuje informacje o literaturze, kulturze i ich recepcji w naszym kraju oraz wspomaga badania literaturoznawcze.
"Bibliography of Sources for Science and Society" - invitation to fill out a survey
In the years 2024-2027, the "Polish Studies Facing the Challenges of the Contemporary World" project team will conduct coordinated bibliographic work that aims to create an expert "Bibliography of Sources for Science and Society". Using the resources of the humanities (and Polish studies) has prompted us to bring the issues related to disability studies, narrative medicine, medical humanities, and architectural literary studies closer to society. The thematic collections that we collect to bring these issues closer are created in cooperation between bibliographers and subject experts who provide substantive supervision over the project results and are responsible for the substantive quality of bibliographic collections and collected data.