Wydarzenie
Narracyjne atomy. Trwałość i zmienność podstawowych jednostek opowieści w kulturze. Międzynarodowa Konferencji Naukowej
Instytut Studiów Informacyjnych Uniwersytetu Jagiellońskiego, Komisja Medioznawcza Polskiej Akademii Umiejętności zapraszają do udziału w konferencji poświęconej trwałości i przemianom elementarnych struktur narracyjnych, które od wieków organizują ludzkie doświadczenia i sposoby opowiadania.
Interesują nas podstawowe, kulturowo rozpoznawalne matryce sensu – od form wywodzących się z tradycji oralnej po ich współczesne odpowiedniki funkcjonujące w środowisku cyfrowym.
W refleksji nad tymi strukturami korzystamy z szerokiego kontekstu teoretycznego, obejmującego m.in. badania nad typologią narracji, dynamiką kompozycji oraz minimalnymi jednostkami znaczenia. W tym polu mieszczą się zarówno klasyczne prace z zakresu morfologii opowieści i narratologii, jak i koncepcje badające fundamenty semantyczne opowiadania. Teorie te – od analiz folklorystycznych i strukturalnych, przez refleksje nad narracją historyczną i medialną, aż po współczesne ujęcia komunikacji cyfrowej – wskazują na nieustającą rolę elementarnych wzorców w porządkowaniu sensu.
Z perspektywy badań nad kulturą współczesną szczególnie interesuje nas to, jak podstawowe jednostki narracyjne funkcjonują dziś w zróżnicowanych mediach: w dziennikarstwie, prozie, filmie, grach, w przekazach wizualnych i w komunikacji sieciowej. Zwracamy uwagę zarówno na ich archetypiczną trwałość, jak i na intensywne przekształcenia zachodzące w warunkach cyfrowości.
Proponujemy roboczą kategorię „narracyjnych atomów”, rozumianych jako minimalne, powtarzalne matryce organizacji sensu funkcjonujące w różnych tradycjach i mediach. Interesuje nas zarówno ich stabilność, jak i zdolność do transformacji w procesach przechodzenia od elementarności do złożonych struktur narracyjnych. W centrum naszego namysłu znajduje się relacja między podstawowymi jednostkami opowieści a zmiennymi historycznie i technologicznie architekturami znaczenia: od epiki i powieści, przez kino i serial, po narracje sieciowe i interaktywne.
Refleksja nad elementarnymi strukturami narracji stanowi trwały wątek europejskiej humanistyki. Jako inspirujące można wymienić koncepcje: Władimira Proppa, André Jollesa, Rolanda Barthesa, Paula Ricoeura, Gérarda Genetta czy Mieke Bal. Od badań folklorystycznych i morfologii baśni, poprzez strukturalne analizy gatunków, aż po współczesną narratologię i teorię mediów, powraca pytanie o minimalne formy organizujące sens — o takie jednostki narracyjne, które porządkują doświadczenie, utrwalają pamięć i umożliwiają transmisję znaczeń w różnych epokach i środowiskach komunikacyjnych.
Poszukiwanie elementarnych matryc sensu ("prostych form" A. Jollesa) funkcjonujących w kulturze oralnej i piśmiennej odnajdujemy w badaniach nad kompozycją oralną, ujęcie to znajduje wyraźny odpowiednik w badaniach rozwiniętych przez Milmana Parry’ego i Alberta Lorda, których analiza formuły oralnej — przedstawiona m.in. w The Singer of Tales (1960) — ukazała mechanizm przejścia od jednostek powtarzalnych do struktur epickich. Zdaniem niemieckiego Jollesa, gatunki przedliterackie, które funkcjonowały w ramach kultury oralnej, takie jak legenda, saga, mit, zagadka, powiedzenie, kazus, memorabile, baśń, żart, to nie tylko elementarne formy stanowiące narzędzia porządkowania doświadczenia (reprezentacje), lecz także mechanizmy kulturowej transmisji, umożliwiające jednostkom i wspólnotom artykulację relacji ze światem. W tej perspektywie elementarność oznacza nie tylko typologię form, lecz także dynamikę kompozycji: sposób, w jaki z powtarzalnych schematów wyłania się narracyjna całość. Trzeci wymiar refleksji nad elementarnością otwiera koncepcja minimalnych jednostek znaczenia rozwinięta przez Annę Wierzbicką w ramach teorii Natural Semantic Metalanguage. Poszukiwanie prymitywów semantycznych — nieredukowalnych składników sensu — prowadzi do pytania o ontologiczny fundament narracji: czy u podstaw form elementarnych znajdują się minimalne struktury znaczeniowe, które konstytuują możliwość opowiadania jako takiego?
Konferencja stanowi przestrzeń do transdyscyplinarnej rozmowy. Zapraszamy badaczki i badaczy reprezentujących antropologię, literaturoznawstwo, kulturoznawstwo, medioznawstwo oraz pokrewne dziedziny.
Proponowane obszary refleksji:
1. Ontologia i teoria „narracyjnych atomów”
- Status epistemologiczny podstawowych struktur narracyjnych: uniwersalne czy historycznie zmienne?
- Trwałość archetypicznych wzorców mimo zmian technologii i mediów.
- Elementarne struktury narracyjne jako modele organizacji wiedzy i redukcji złożoności.
- Hybrydyzacja i rekontekstualizacja dawnych wzorców w kulturze późnonowoczesnej.
- Zależność między elementarnymi a złożonymi układami narracyjnymi.
- Funkcjonowanie podstawowych struktur w ramach rozbudowanych narracji (powieść, film, serial, historiografia).
- Historyczne modele organizacji sensu jako konfiguracje powtarzalnych wzorców narracyjnych.
2. Transformacje medialne i cyfrowe
- Relacje między oralnością, piśmiennością a cyfrowością: ciągłość i zerwania.
- Przemiany przedpiśmiennych wzorców narracyjnych w środowisku cyfrowym (memy, gry, fanfik, social media).
- Elementarne jednostki narracyjne w cybertekście, literaturze wirtualnej i formach immersyjnych.
- Obecność podstawowych wzorców narracyjnych w narracjach wizualnych: sztuka, film, serial, komiks, audiowizualność.
- Adaptacje mitu, sagi i legendy w filmie, serialach i grach jako przykłady medialnych translokacji.
3. Funkcje społeczne i kulturowe
- Społeczne i tożsamościowe funkcje podstawowych wzorców narracyjnych we współczesnej kulturze cyfrowej.
- Rola elementarnych struktur jako nośników pamięci zbiorowej i transmisji kulturowej.
- Archetypiczne formy w narracjach historycznych i historiografii.
- Obecność elementarnych wzorców narracyjnych w kulturze ludowej i popularnej.
- Wykorzystanie podstawowych struktur narracyjnych w reklamie, propagandzie
i komunikacji politycznej. - Krótkie formy wypowiedzi (żart, przysłowie, aforyzm) jako narzędzia negocjowania norm i porządków symbolicznych.
Abstrakty prosimy zgłaszać za pośrednictwem formularza rejestracji dostępnego pod linkiem:
Formularz rejestracji uczestników konferencji – Wypełnij formularz
Harmonogram i opłaty:
Opłata konferencyjna (obejmuje dwa dni konferencji): 1500,00 PLN/ 50,00 EUR
Opłata konferencyjna obejmuje posiłki (obiady, przerwy kawowe) zapewniane w trakcie konferencji, nie obejmuje jednak kosztów zakwaterowania. Na prośbę uczestnika konferencji organizatorzy mogą wskazać dostępne w pobliżu konferencji opcje noclegu i pomóc w rezerwacji.
Termin nadsyłania abstraktów (referatów): do 31 lipca 2026 r.
Powiadomienie o przyjęciu abstraktu: w ciągu 14 dni od daty zgłoszenia
Publikacja:
Artykuły wygłoszone podczas konferencji zostaną opublikowane jako rozdziały w monografii naukowej w języku angielskim.
Organizatorzy:
dr hab. Henryk Czubała, Komisja Medioznawcza Polskiej Akademii Umiejętności
dr Anna Folta-Rusin, Instytut Studiów Informacyjnych
Sekretarz konferencji:
dr Anna Folta-Rusin UJ, anna.folta@uj.edu.pl
Instytucje:
Instytut Studiów Informacyjnych, Uniwersytet Jagielloński
Komisja Medioznawcza Polskiej Akademii Umiejętności
Rada naukowa konferencji:
dr hab. Henryk Czubała, Komisja Medioznawcza Polskiej Akademii Umiejętności
prof. dr hab. Maciej Kawka, Komisja Medioznawcza Polskiej Akademii Umiejętności
prof. dr hab. Maria Wojtak, Instytut Językoznawstwa i Literaturoznawstwa, Wydział Filologiczny UMCS
dr hab. Magdalena Wójcik, prof. UJ, Instytut Studiów Informacyjnych UJ
dr hab. Włodzimierz Próchnicki, prof. UJ, Wydział Polonistyki UJ
dr Anna Folta-Rusin, Instytut Studiów Informacyjnych UJ
dr Sabina Sanetra-Półgrabi, Instytut Dziennikarstwa i Stosunków Międzynarodowych UKEN
Informacje
Zobacz także
Narratologia dzisiaj – współczesne teorie (i praktyki) narracyjne
Katedra Teorii i Antropologii Literatury w Instytucie Filologii Polskiej Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie zaprasza do udziału w konferencji naukowej Narratologia dzisiaj – współczesne teorie (i praktyki) narracyjne, która odbędzie się w dniach 24-25 listopada 2025 roku. Obrady będą się toczyć w budynku głównym Uniwersytetu, przy ul. Podchorążych 2 w Krakowie.
Expanding Universes. Exploring Transmedial & Transfictional Ways of World-Building
OVERVIEW It is no doubt that with the dynamic evolution of fantastic narratives a world-centered model of storytelling has started to proliferate, changing the way one can interact with fictional representations of worlds in literature, movies, video games, comic books, any other media. A growing interest in media-conscious world-building, both amongst scholars and fans, clearly shows that the future of narrative and media studies lays not with monomedial, but transmedial studies—especially when no-one seems to question cross-overs, retellings, remediations, or any other narrative devices so common in contemporary storytelling. From Star Wars Expanded Universe/Legends top-down and bottom-up transfictional storytelling or transmedial campaign for The Hunger Games the movie to multimodal storytelling in Doug Dorst’s “S” or Bioshock: Infinite“—we all engage in a plethora ways of world-making, and what transmedial narratology needs nowadays to do, is to analyze these storyworlds in their variety without imposing any paradigmatic world-building model for creators to follow. Consequently, organizers of the conference will welcome presentations or full panel proposals covering: • key and emerging concepts in transmedia studies and transmedial narratology; • theoretical discrepancies between transmediality, multimodality, and transfictionality; • theory, history, and philosophy of world-building in literature and other media; • top-down and bottom-up world-building and storytelling; ways of inhabiting fictional/virtual worlds: immersion, interactivity, and beyond; • franchises and franchised universes: their expansion and narrative potential; • fan & fandom studies with an emphasis on participatory authorship in shared universes, entertainment supersystems, and more; • means of narrative/economical control (i.e. canon, moderated/curated content, licencing etc.) in massive world-building enterprises; • psychological and philosophical contexts of world creation; • case studies of transmediality, transfictionality, and world-building across media (MCU, Game of Thrones, StarCitizen, Star Wars, DC Universe, and many more); KEYNOTE SPEAKER Confirmed conference keynote speaker is a prominent narrative theorist, Ma-rie-Laure Ryan, author of the most important books in possible worlds theory, hy-pertextuality, transmedia storytelling, transfictionality & multimodality, immersion theory, and narrative studies, such as Possible Worlds, Artificial Intelligence, and Narrative Theory (1991), Narrative as Virtual Reality: Immersion and Interactivity in Literature and Electronic Media (2001), Avatars of Story (2006), or (co-edited), Narrative Across Media: The Languages of Storytelling (2004) or Storyworlds Across Media. Toward Media-Conscious Narratology (2015). REGISTRATION, SUBMISSIONS & FEES The conference language is English. To register for the conference, one should sent in editable format (.doc, .docx.) 600-words abstracts featuring (1) the title of presentation, (2) a concise bio-note, (3) current affiliation, and (4) all necessary con-tact information (official email address & phone num-ber) at transmedialstudies@gmail.com by June 30th 2016. Successful applicants will be notified within two weeks after the deadline. Attendees are also encouraged to send us full panel proposals composed of (1) abstracts from a minimum number of 4 delegates, (2) up to 600 words description of the panel, (3) a suggested title of the panel and, most importantly, (4) email addresses of all delegates included in the proposed panel. The conference fee of 100€ will cover conference materials, catering and all other essentials, but does not include accommodation. MORE INFO Further details regarding the venue, suggested accommodation and transporta-tion will be continuously updated at the websitetransmedialstudies.wordpress.com. Organisers do welcome all questions and requests at transmedialstudies@gmail.com. The conference will be followed by a peer-reviewed monograph, published by Fac-ta Ficta Research Centre and licenced under Creative Commons 4.0 as an ebook stored in a globally accessible repository (CeON Center for Open Science) and / or in peer-reviewed special editions of renowned scholarly journals. We look forward to seeing you in Kraków! THE ORGANISING COMMITTEE Ksenia Olkusz, PhD (Facta Ficta Research Centre in Kraków) Piotr Kubiński, PhD (University of Warsaw) Krzysztof M. Maj (Jagiellonian University, Facta Ficta Research Centre in Kraków) - project co-ordinator Sven Dwulecki (Eberhard Karls University Tübingen)
The Bourgeois Public Discusses Art III: Transnational Media, Mediators and Art Practices in Central Europe
This workshop seeks to explore the intricate relationship between the bourgeois public (Reinhart Koselleck, Jürgen Habermas) and literature and the arts, with a particular focus on the transnational role of the media, mediators and art practices in Central Europe from the late 18th century until the end of the 19th century.
THE 1ST BIAŁYSTOK CONFERENCE ON THEORETICAL AND APPLIED LINGUISTICS
In recent years linguistic conferences organized by the Białystok circle of neophilologists have established a strong tradition in terms of providing a forum for the exchange of views on the nature of language. It all started almost fifteen years ago, in 2002. The main aim of the conferences was to provide a meeting ground for a wide range of scholars: linguists, literary scholars, foreign language teaching methodologists, to mention but a few groups of researchers participating in the events. The conferences explored the relationship between language, culture, and social interaction. They were often organized in co-operation with French language scholars.