Nowość wydawnicza
Pary damsko-męskie. Otwarty zestaw asymetrii językowo-płciowych współczesnej polszczyzny
Język, choć bywa traktowany jako neutralne narzędzie komunikacji, jest jednym z najważniejszych nośników społecznych przekonań, wartości, a także podziałów. W codziennych zwyczajach językowych odbijają się utrwalone role płciowe, schematy myślenia oraz hierarchie społeczne, które są reprodukowane przez użytkowników polszczyzny w sposób świadomy – lub częściej – nieuświadomiony. Zestaw „par damsko-męskich” pokazuje, jak zwyczajne sformułowania, obecne w mediach – zarówno tradycyjnych, jak i nowych, w zróżnicowanych tekstach kultury i nieformalnych rozmowach, mogą ujawniać i wzmacniać asymetrie między tym, co „kobiecie”, a tym, co „męskie". [fragment Wstępu, s. 9]
Punktem wyjścia do niniejszej analizy jest założenie, że język nie jest jedynie narzędziem opisu świata, lecz polem, na którym codziennie negocjujemy społeczne role, wpływy i granice. W słowach zapisują się nasze przekonania, normy kulturowe, stereotypy i lęki; dzięki nim możemy kogoś wzmocnić, lecz równie łatwo – osłabić lub wykluczyć. Słowo nie tylko opisuje rzeczywistość, ale aktywnie w niej uczestniczy, tworząc ramy, w których funkcjonujemy jako użytkownicy i użytkowniczki polszczyzny. W tych codziennych wyborach językowych nie chodzi jednak o ślepe podążanie za nakazami czy zakazami, ani o mniej lub bardziej dopasowane do zmiennej rzeczywistości społecznej kody poprawności, lecz o otwarcie przestrzeni namysłu nad tym, jak nawet niewielkie wybory leksykalne realnie wpływają na rozmowę i kształt relacji międzyludzkich oraz rozumienie świata. Otwarty zestaw „par damsko-męskich” powstał jako odpowiedź na potrzebę uwrażliwienia na subtelne, a jednocześnie skuteczne mechanizmy działania języka: poprzez pokazanie, jak pojedyncze zestawienia słów i fraz mogą zarówno wzmacniać hierarchię, jak i potencjalnie ją rozbrajać. [...]
Materiał, na którym opiera się analiza, został zgromadzony metodą szerokiej obserwacji uczestniczącej. Pochodzi zarówno z mediów masowych, jak i z przestrzeni prywatnego odbioru: z mediów społecznościowych (komentarzy, dyskusji, memów), podcastów i audycji radiowych, programów telewizyjnych – informacyjnych, rozrywkowych, społecznych i kulturalnych, z literatury klasycznej i współczesnej, filmów i seriali, reklam oraz kampanii społecznych, a także z rozmów i obserwacji komunikacji potocznej. [fragment Wstępu autorstwa Magdaleny Steciąg, s. 16-17]
Spis treści
Monika Kaczor, Klaudia Miezio
Pary damsko-męskie. Otwarty zestaw asymetrii językowo-płciowych współczesnej polszczyzny
Spis treści
Wstęp, s. 9
O nierówności płci w polszczyźnie – napięcia językowe i społeczne, s. 9
Deklaratywna równość płci w języku – w stronę „świata idealnego”, s. 14
„Pary damsko-męskie” – materiał językowy i założenia analizy, s. 16
Pary damsko-męskie, s. 19
Alimenciara / alimenciarz, s. 21
Ambasadorka marki / twarz marki, s. 22
Baba od polskiego / facet od WF-u, s. 27
Baba od siedmiu boleści / chłop jak dąb, s. 28
Babski świat / męski świat, s. 30
Babskie emocje / męska logika, s. 31
Babskie gadanie / męska rozmowa, s. 33
Babskie sprawy / męskie zajęcia, s. 34
Biznesmenka / biznesmen, s. 36
Blondynka / blondyn, s. 37
Bogini życia / pan życia i śmierci, s. 39
Być kobietą / być mężczyzną, s. 41
Chłopczyca / zniewieściały, s. 43
Dama / dżentelmen, s. 47
Degustatorka smaków / doradca smaków, s. 49
Dojrzała kobieta / dojrzały mężczyzna, s. 52
Dziewczęce zabawy / chłopięce wybryki, s.
Dziewczyna do towarzystwa / chłopiec na posyłki, s. 55
Dziewczyna fit / kulturysta, s. 57
Dziewczyna z dobrego domu / chłopak z dobrego domu, s. 59
Emocjonalna kobieta / twardziel, s. 61
Fanka mody / mistrz stylu, s. 63
Feministka / feminista, s. 65
Gospodyni / głowa rodziny, s. 69
Gwiazda ekranu / guru dziennikarstwa, s. 72
Histeryczka / faceci nie płaczą, s. 75
Hostessa / model, s. 77
Instruktorka / trener, s. 81
Instynkt macierzyński / troska ojcowska, s. 83
Intrygantka / plotkarz, s. 85
Karierowiczka / karierowicz, s. 89
Kobieca decyzja / męska decyzja, s. 92
Kobieca kreatywność / męska strategia, s. 95
Kobieca logika / męski umysł, s. 99
Kobieca rozmowa / męska dyskusja, s. 101
Kobieca siła / męska potęga, s. 105
Kobieca uroda / męska siła, s. 110
Kobiece konflikty / męskie konflikty, s. 115
Kobiece marzenia / męskie plany, s. 117
Kobiece obowiązki / męskie zajęcia, s. 123
Kobiece przywództwo / męskie przywództwo, s. 126
Kobiece spojrzenie / męska analiza, s. 129
Kobiece spotkania / męskie spotkania, s. 132
Kobiece widzimisię / męska decyzja, s. 134
Kobiece zajęcia / męskie hobby, s. 136
Kobiecy punkt widzenia / męski punkt widzenia, s. 140
Kobiecy świat / męski świat, s. 143
Kobieta aktywistka / mężczyzna działacz, s. 146
Kobieta aktywna fizycznie/zawodowo / mężczyzna aktywny fizycznie/zawodowo, s. 150
Kobieta ambitna / mężczyzna ambitny, s. 152
Kobieta bez makijażu / naturalny mężczyzna, s. 155
Kobieta bez wstydu / facet bez jaj, s. 157
Kobieta bluszcz / mężczyzna zaangażowany emocjonalnie, s. 161
Kobieta dominująca / mężczyzna dominujący, 164
Kobieta ekspertka od komunikacji / mężczyzna specjalista od negocjacji, s. 166
Kobieta fatalna / męski uwodziciel, s. 168
Kobieta po czterdziestce / mężczyzna po czterdziestce, s. 171
Kobieta przebojowa / mężczyzna przedsiębiorczy, s. 173
Kobieta sukcesu / człowiek sukcesu, s. 176
Kobieta w administracji / mężczyzna w zarządzaniu, s. 179
Kobieta w biznesie / mężczyzna w polityce, s. 181
Kobieta w opałach / mężczyzna w tarapatach, s. 186
Kobieta w pracy / mężczyzna w pracy, s. 187
Kobieta wrażliwa / mężczyzna wrażliwy, s. 189
Kobieta wysoka / mężczyzna przystojny, s. 192
Kobieta wyzwolona / mężczyzna niezależny, s. 194
Kobieta z ambicjami / mężczyzna z charyzmą, s. 197
Kobieta z charakterem / mężczyzna z osobowością, s. 200
Kobieta z dzieckiem / mężczyzna z dzieckiem, s. 203
Kobieta z nadwagą / mężczyzna o większej budowie ciała, s. 205
Kobieta z siwymi włosami / mężczyzna z siwymi włosami, s. 207
Kobieta z tatuażem / mężczyzna z tatuażem, s. 209
Kobieta za kierownicą / kierowca, s. 212
Kobieta zmienną jest / mężczyzna to rozsądek, s. 215
Kobiety w rządzie / mężczyźni u steru władzy, s. 218
Kocica / macho, s. 220
Kokietka / uwodziciel, s. 223
Królowa filmu / mistrz sceny, s. 225
Kumpelka / ziomek, s. 227
Kura domowa / pan domu, s. 229
Lalunia / przystojniak, s. 233
Liderka / samiec alfa, s. 236
Literatura dla kobiet / książki dla mężczyzn, s. 238
Madka / troskliwy ojciec, s. 241
Matczyna opiekuńczość / ojcowska surowość, s. 243
Matka karierowiczka / ojciec pracujący zawodowo, s. 246
Matka Polka / ojciec rodziny, s. 249
Mediatorka / negocjator, s. 252
Młoda kobieta / młody mężczyzna, s. 256
Nauczycielka / nauczyciel, s. 259
Niekobieca / niemęski, s. 261
Panna z dzieckiem / kawaler, s. 265
Partnerka / konkubent, s. 267
Partnerka biznesowa / wspólnik, s. 270
Pielęgniarka / opiekun medyczny, s. 272
Płeć piękna / płeć brzydka, s. 275
Podlotek / niedojrzały młodzieniec, s. 276
Podróżniczka / globtroter, s. 280
Prawdziwa kobieta / prawdziwy mężczyzna, s. 282
Przedsiębiorcza kobieta / przedsiębiorczy mężczyzna, s. 285
Przedszkolanka / nauczyciel przedszkola, s. 287
Rozwódka / rozwodnik, s. 289
Ruminacyjny styl myślenia / myślenie analityczne, s. 292
Rządy w spódnicy / rządy silnej ręki, s. 294
Silna kobieta / silny mężczyzna, s. 297
Siostra zakonna / zakonnik, s. 300
Słaba płeć / chłop jak dąb, s. 302
Stara kobieta / stary mężczyzna, s. 304
Szara myszka / cichy gość, s. 307
Szyja, która kręci głową / męskie ramię, s. 309
W babskim gronie / w męskim gronie, s. 313
Zadbana / elegancki, s. 317
Zaradna kobieta / sprytny facet, s. 319
Zawód dla kobiety / zawód dla mężczyzny, s. 322
Zazdrosna kobieta / zaborczy mężczyzna, s. 324
Zdesperowana singielka / niezależny singiel, s. 326
Złośnica / choleryk, s. 329
Znerwicowana / neurotyk, s. 331
Zosia samosia / złota rączka, s. 333
Żona idealna / żywiciel rodziny, s. 337
Bibliografia, s. 341
Źródła, s. 342
Informacje
Zobacz także
Między oryginalnością a konwencją. O leksyce powieści bałkańskich Teodora Tomasza Jeża
Autor/Redaktor: Iwona Żuraszek-Ryś
Niniejsza rozprawa jest poświęcona analizie warstwy leksykalnej powieści bałkańskich Teodora Tomasza Jeża, a podstawą badań postanowiono uczynić część dorobku jednego z bardziej płodnych pisarzy XIX w., a przy tym cieszącego się popularnością wśród licznych kręgów czytelniczych i stanowiącego niewątpliwy autorytet.
Zielonogórskie Seminaria Językoznawcze 2024: Słowo - forma, treść, użycie
Autor/Redaktor: Magdalena Hawrysz, Magdalena Jurewicz-Nowak, Irmina Kotlarska
„Zielonogórskie Seminaria Językoznawcze” ukazują się od 2009 roku. Najnowszy tom Słowo - forma, treść, użycie został poświęcony pamięci Profesora Stanisława Borawskiego, wybitnego badacza dziejów używania języka, który był Inicjatorem tej serii wydawniczej.
Karol Wojtyła – Jan Paweł II w filmie. Konteksty kulturowe i literackie
Autor/Redaktor:
Karol Wojtyła – Jan Paweł II w filmie Konteksty kulturowe i literackie to najnowsza książka Doroty Kulczyckiej poświęcona obecności motywu Jana Pawła II w kulturze.
Obraz świata wartości w dziewiętnastowiecznym czasopiśmiennictwie dla dzieci i młodzieży w ujęciu lingwistycznym
Autor/Redaktor: Marzanna Uździcka
Książka Marzanny Uździckiej pozwala zrozumieć, w jaki sposób język utrwalał i kształtował świat wartości w czasopismach dla dzieci i młodzieży w XIX stuleciu.