Ogólnopolska konferencja „Od skanera do sieci neuronowych. 20 lat Śląskiej Biblioteki Cyfrowej i nowe horyzonty cyfrowego dziedzictwa”

Stajemy na progu kolejnej, głębokiej transformacji. Biblioteki cyfrowe i repozytoria danych mają ogromny potencjał, by ewoluować w kierunku inteligentnych systemów wiedzy. Dane cyfrowe mogą stanowić cenne paliwo dla zaawansowanych algorytmów, modeli językowych (LLM) i systemów wyszukiwania informacji. Wyzwaniem jest jednak to, by to unikalne bogactwo zasilało nasze własne, suwerenne usługi publiczne, a nie stało się jedynie darmowym surowcem dla globalnych koncernów technologicznych. Sukces ten zależy jednak od celowości i efektywności wdrażanych innowacji – tylko wtedy nowe technologie realnie i bezpiecznie zmienią sposób, w jaki badamy historię, analizujemy literaturę i udostępniamy wiedzę.

Z okazji jubileuszu 20-lecia ŚBC chcemy krótko podsumować naszą dotychczasową drogę – od pierwszych skanów do milionowego dokumentu – ale przede wszystkim podyskutować o potencjalnych kierunkach rozwoju dla bibliotek, archiwów i muzeów oraz innych instytucji kultury i nauki prowadzących cyfryzację dóbr kultury w Polsce.

Tegoroczne spotkanie traktujemy jednocześnie jako formułę XX Zebrania Uczestników ŚBC – jubileuszowe wydarzenie pełnić będzie w tym roku rolę naszego corocznego spotkania, zastępując jego tradycyjne, formalne obradowanie.

Listę prelegentów, panelistów oraz możliwość zarejestrowania się zamieszczono na stronie wydarzenia: https://20latsbc.bs.katowice.pl/

Termin rejestracji upływa 25.09.2026 r.

PROGRAM WYDARZENIA

Dzień I

28 października 2026 roku | środa

Biblioteka Śląska, Plac Rady Europy 1, Katowice

• 8.30–9.30 | Rejestracja na konferencję
• 9.30–9.40 | Uroczyste otwarcie I dnia konferencji
• 9.40–10.00 | ŚBC – 20 lat i milion możliwości
• 10.00–10.40 | Dokąd zmierzają biblioteki cyfrowe? – branżowy panel dyskusyjny:
  Tomasz Kalota, Remigiusz Lis, Tomasz Parkoła, Leszek Szafrański, prowadzi Iwona Blicharska
• 10.40–11.20 | Wystąpienia sponsorów
• 11.20–11.40 | Przerwa

I BLOK PREZENTACJI

• 11.40–13.10 | Architektury inteligencji. Jak modele językowe i systemy dialogowe zmienią sektor publiczny i kulturę?
  • Wiedza tanieje. Co drożeje? Biblioteki i archiwa wobec modeli językowych – Michał Przymusiński (Przymusinski Consulting).
  • Jak systemy agentowe automatyzują pracę badawczą – Michał Romaszewski (Instytut Informatyki Teoretycznej i Stosowanej PAN).
  • Obywatel Bielik. Jak obywatele uczą AI kultury – Marcin Dąbrowski (Bielik AI | Obywatel Bielik).
  • Kontekst ma znaczenie. Od wyszukiwania do wiarygodnego dialogu z biblioteką cyfrową – Remigiusz Lis  (Biblioteka Śląska/Śląska Biblioteka Cyfrowa).
• 13.10–13.20 | Pytania/dyskusja
• 13.20–14.00 | Obiad

II BLOK PREZENTACJI

• 14.00–15.30 | Cyfrowe laboratorium nauki i kultury. Metody, zasoby, technologie
  • Nie tylko dLibra: jak PCSS uzbraja humanistykę w infrastrukturę przyszłości – Aleksandra Nowak, (Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe).
  • Historyczne modele językowe: koncepcja i propozycje zastosowania – Marcin Wilkowski (Centrum Kompetencji Cyfrowych UW).
  • Biblioteka cyfrowa jako środowisko badań – Cezary Rosiński (Instytut Badań Literackich PAN).
  • Duże modele językowe w służbie bibliotek akademickich: Od standardu Dublin Core do nowoczesnej widoczności w Internecie – Anna Małgorzata Kamińska (Uniwersytet Śląski).
• 15.30–15.45 | Pytania/dyskusja
• 16.00–17.00 | Fakultatywnie: prezentacja Instytutu Mediów Cyfrowych “Digitarium” (Biblioteka Śląska) oraz Mobilnego Centrum Digitalizacji (Instytut im. Wojciecha Korfantego)
• 19.00 | Kolacja (opcjonalnie)

Dzień II

29 października 2026 roku | czwartek

Centrum Informacji Naukowej i Biblioteka Akademicka, ul. Bankowa 11A, Katowice

• 9.00–9.15 | Uroczyste otwarcie II dnia konferencji

III BLOK PREZENTACJI

• 9.30–11.00 | Odporna pamięć. Cyfrowe technologie dla zachowania dziedzictwa
  • Przyszłość Archiwów jest cyfrowa? Strategie, narzędzia i dobre praktyki w digitalizacji materiałów archiwalnych – Katarzyna Kwaśniewicz (Archiwum Państwowe w Katowicach).
  • Merlin Unboxed: Cyfrowe wskrzeszenie zapomnianego skarbu – Błażej Mikuła (Cambridge University Library).
  • Digitalizacja w warunkach zagrożenia – Bartłomiej Siedlarz (Zakład Narodowy im. Ossolińskich).
  • Otwarty System Archiwizacji i portal zbioryspoleczne.pl – cyfrowe środowisko ochrony i zabezpieczenia zbiorów archiwów społecznych – Ewa Majdecka, Katarzyna Ziętal (Centrum Archiwistyki Społecznej).
• 11.00-11.30 | Kawa. Zaproszenie na wystawę w holu
• 11.30–12.30 | Na co komu biblioteka cyfrowa? – panel dyskusyjny:
  Iga Fedak, Robert Rduch, Grzegorz Sztoler, Edyta Szyszka, Łukasz Żywulski, prowadzi Magdalena Krzyżanowska
• 12.30–13.00 | Dyskusja
• 13.00–13.15 | Podsumowanie konferencji
• 13.15–14.30 | Obiad
• 14.45–16.00 | Warsztaty: Niewidzialne dziedzictwo – obrazowanie multispektralne w praktyce bibliotecznej i archiwalnej – Piotr Rydzek (firma Skandalski)
• 16.00–18.00 | Fakultatywnie: wycieczki po CINiB-ie

Dzień III

30 października 2026 roku | piątek

Centrum Informacji Naukowej i Biblioteka Akademicka, ul. Bankowa 11A, Katowice

• s. 108 – godz. 10.00 | „Od papieru do wersji cyfrowej – warsztaty digitalizacyjne”. Mariusz Tomaszewski, Aleksandra Nycz.
• Informatorium 0 – godz. 10.00 | Wycieczka po CINiB-ie.
• s. 108. – godz. 11.10 | „Od papieru do wersji cyfrowej – warsztaty digitalizacyjne”. Mariusz Tomaszewski, Aleksandra Nycz.
• Informatorium 2 – godz. 11.10 | Wycieczka po CINiB-ie.
• s. 204 – godz. 12.10 | „Wyszukiwanie w bibliotekach cyfrowych i Ariadnie” – Agata Duda-Koza, BŚ.
• Informatorium 0 – godz. 12.10 | Wycieczka po CINiB-ie.
• s. 204 – godz. 13.20 | „Wyszukiwanie w bibliotekach cyfrowych i Ariadnie” – Agata Duda-Koza, BŚ.
• Informatorium 2 – godz. 13.20 | Wycieczka po CINiB-ie.
• Czytelnia Prasy Bieżącej – godz. 13.30 | „Portrety dawnego Śląska w ŚBC. Warsztaty plastyczne” – Klaudia Kępska.
• Informatorium 0 – godz. 13.30 | Wycieczka po CINiB-ie.
• Czytelnia Prasy Bieżącej – godz. 14.40 | „Portrety dawnego Śląska w ŚBC. Warsztaty plastyczne” – Klaudia Kępska.
• Informatorium 2 – godz. 14.40 | Wycieczka po CINiB-ie.