Paweł Wojciechowski,Pejzaże i diagnozy. Człowiek i egzystencja w literaturze polskiej i szwedzkiej przełomu XIX i XX stulecia

Problematyka monografii zakreśla ważkość i nieustającą żywotność tematów takich jak: podróż, miasto, natura, choroba, śmierć. Zakres analiz wyznaczono w dwóch kierunkach, odniesiono do dwóch regionów modernistycznej Europy – Polski i Skandynawii. Taka konfrontacja pozwala zaobserwować z bliska wspólnotowość wyborów artystycznych, jakość podobnego „oglądania” tych samych kategorii egzystencjalnych, zbieżny rytm myśli odmiennych kulturowo artystów. Wybory z literatur: polskiej i szwedzkiej XIX i XX wieku tak zinterpretowano, by dostrzec ich konwergencje i dywergencje. Pola te łączą się ze sobą, przenikają, uaktywniając nowe semantyki i odczytania. W poszczególnych studiach pokazano, jak różni literaci reagują na skalę tych samych toposów, jak przenikają na tożsame trajektorie strategii pisarskich i strumieni narracyjnych, jak „spotykają się” w ich dziełach różnoimienne toposy, figury, transgresje, filozofie, obrazy i dyskursy. Portret taki dobitnie wyjaśnia egzystencję, daje impuls do diagnozy wspólnotowej, odkrywając tekstualny pejzaż powiązań literackich i kulturowych. W rozprawie przedstawiono wielokrotny pejzaż miast, ich prawdziwy odbiór, ocenę i zapis w różnych tekstach polskich i szwedzkich literatów XIX i XX wieku. Zamysł takich zestawień pozwala zrozumieć, iż najważniejsze okazują się doświadczenia, wrażenia, przeżycia i zdarzenia wzbogacające trwale jednostkową i zbiorową pamięć, percepcję, wyobraźnię oraz wydobywając wieloaspektowe i kwalitatywne postrzeganie człowieka i uniwersum. Kategoriami prymarnymi w egzegezie są tutaj także: choroba, śmierć, czas, problematyka płci, złożoność relacji międzypłciowych, semantyka i symbolika natury z przełożeniem na fenomeny egzystencji człowieka (m.in.: pamięć, przemijanie, witalizm, pesymizm, optymizm, wątki temporalne, śmierć).