Artykuł / wywiad
Wspólnota chorujących. Spotkanie z prof. Moniką Ładoń [NIEPEŁNOSPRAWNOŚĆ I ZAANGAŻOWANIE #4]
Niepełnosprawność i zaangażowanie – pod tym hasłem realizujemy serię rozmów z aktywistkami i aktywistami, pisarkami i pisarzami oraz badaczkami i badaczami, którzy na różne sposoby zajmują się tematyką niepełnosprawności.
Do czwartego odcinka tej serii zaprosiliśmy prof. Monikę Ładoń – literaturoznawczynię, polonistkę, autorkę książek i opracowań naukowych, w których analizuje narracje o chorobie i chorowaniu.
Jak kształtowały się związki między literaturą a medycyną w polskiej humanistyce?
Czym jest dyskurs maladyczny? Co go łączy, a co dzieli z dyskursem o niepełnosprawności?
Dlaczego Jadwiga Stańczakowa, którą znamy przede wszystkim jako niewidomą poetkę, jest tak ważną postacią w rozwoju społecznego modelu niepełnosprawności w Polsce?
I wreszcie, o jakich doświadczeniach przeczytamy w najnowszej książce prof. Ładoń, zatytułowanej Wyczerpane. Kobiety i choroby?
Monika Ładoń – dr habilitowana, profesorka Uniwersytetu Śląskiego, polonistka, literaturoznawczyni. Zajmuje się doświadczeniami granicznymi – chorobą, starością i żałobą – w literaturze XX i XXI wieku. Tej tematyki dotyczą jej dwie książki autorskie: Choroba jako literatura. Studia maladyczne (Katowice 2019) i Wyczerpane. Kobiety i choroby (Gdańsk 2025, w druku). Współredagowała tomy zbiorowe poświęcone dyskursowi maladycznemu i żałobnemu: Fragmenty dyskursu maladycznego (Gdańsk 2019), Fragmenty dyskursu żałobnego (Gdańsk 2021) oraz Being Ill: Idioms, Registers and Styles (Göttingen 2025). Publikowała m.in. w „Tekstach Drugich”, „Kulturze Współczesnej”, „Przestrzeniach Teorii” i „Postscriptum Polonistycznym”. Obecnie pracuje nad książką poświęconą twórczości niewidomej poetki Jadwigi Stańczakowej.
Rozmowę przeprowadziły dr Beata Koper i dr Klaudia Muca-Małek – badaczki literatury, ekspertki w projekcie „Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata”.
Lista publikacji naukowych i tekstów kultury wspomnianych w rozmowie:
- Iwona Boruszkowska, Defekty. Literackie auto/pato/grafie. Szkice, Kraków 2016;
- taż, Sygnatury choroby. Literatura defektu w ukraińskim modernizmie, Warszawa 2018;
- Albert Camus, Dżuma (wiele wydań);
- Elinor Cleghorn, Wybrakowane. Jak leczono kobiety w świecie stworzonym przez mężczyzn, przeł. A. Stachowski, P. Surniak, Poznań 2024;
- Jarosław Iwaszkiewicz, Brzezina (wiele wydań);
- Eliza Kącka, Wczoraj byłaś zła na zielono, Kraków 2024;
- Anna Łebkowska, Somatopoetyka – afekty – wyobrażenia. Literatura XX i XXI wieku, Kraków 2019;
- Thomas Mann, Czarodziejska góra (wiele wydań);
- Hilary Mantel, Duchy zostają, przeł. M. Tomczak, Wołowiec 2025;
- Małgorzata Okupnik, W niewoli ciała. Doświadczenie utraty zdrowia i jego reprezentacje, Kraków 2018;
- Zośka Papużanka, On, Kraków 2016;
- Pandemia albo końcówka. Kulturowe świadectwa czasów zarazy, red. M. Grzegorzewska, M. Ganczar, I. Gielata, Gdańsk 2024;
- Elaine Showalter, The Female Malady: Women, Madness, and English Culture, 1830-1980, 1985;
- Susan Sontag, Choroba jako metafora, przeł. J. Anders (wiele wydań);
- Jadwiga Stańczakowa, Ślepak, Kraków 2022;
- Maja Staśko, Siostry w bólu. Historie o endometriozie, Warszawa 2025;
- Kazimierz Szewczyk, Dobro, zło i medycyna, Warszawa 2001;
- Mateusz Szubert, Żyjąc w cieniu śmierci. Kulturowy obraz gruźlicy, Wrocław 2011;
- Agnieszka Taborska, Człowiek, który czeka. Pandemia na mansardzie, Kraków 2020;
- To wróci. Przeszłość i przyszłość pandemii, red. red. Przemysław Czapliński, Joanna B. Bednarek, Warszawa 2022;
- Clara Törnvall, Autystki. O kobietach w spektrum, przeł. J. Czechowska, Warszawa 2022;
- Karolina Wigura, Endo. Sztuka akceptacji choroby, Warszawa 2025;
- Aneta Żukowska, Mięcho, Kraków 2019.
Seria podcastu „Spotkania Biuletynu”, zatytułowana „Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu „Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata”. Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).
Strona projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details
Intro i outro
Muzyka Piotr Lakwaj, czyta: Aldona Brycka-Jaskierska
Producent: Torba reportera i podcastera
Identyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn
Zachęcamy do zadawania pytań i dzielenia się przemyśleniami na temat naszego podcastu: biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl.
Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego":
https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/
https://twitter.com/B_Polonistyczny
https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/
https://biuletynpolonistyczny.pl/
biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl
#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana
Informacje
Prowadzi zajęcia „Edytorstwo w sieci” na kierunku „Edytorstwo” na Wydziale Filologicznym UO. Współpracowniczka i sympatyczka Centrum Humanistyki Cyfrowej IBL PAN. Współautorka „Polskiej Bibliografii Literackiej” (za lata 2001-2012) i prac z zakresu przemian cyfrowych w pracy bibliograficznej. Naukowo podejmuje tematy z obszaru medical humanities z uwzględnieniem współczesnej literatury polskiej.
Zajmuje się doświadczeniami granicznymi – chorobą, starością i żałobą – w literaturze XX i XXI wieku. Tej tematyki dotyczą jej dwie książki autorskie: Choroba jako literatura. Studia maladyczne (Katowice 2019) i Wyczerpane. Kobiety i choroby (Gdańsk 2025).
Współredagowała tomy zbiorowe poświęcone dyskursowi maladycznemu i żałobnemu: Fragmenty dyskursu maladycznego (Gdańsk 2019), Fragmenty dyskursu żałobnego (Gdańsk 2021) oraz Being Ill: Idioms, Registers and Styles (Göttingen 2025).
Publikowała m.in. w „Tekstach Drugich”, „Kulturze Współczesnej”, „Przestrzeniach Teorii” i „Postscriptum Polonistycznym”.
Obecnie pracuje nad książką poświęconą twórczości niewidomej poetki Jadwigi Stańczakowej.
Jest m.in. współredaktorką monografii Współczesne życie literackie (2018; z J. Osińskim), współredaktorką monograficznego numeru „Tekstów Drugich” o studiach o niepełnosprawności oraz autorką książek Poiesis doświadczenia, poiesis tożsamości. Narracje o afazji (2019) i Opowiedzieć niepełnosprawność. Wybrane problemy kulturowych reprezentacji niepełnosprawności (2025).
Dziedziny: humanistyka zaangażowana, studia o niepełnosprawności, literatura współczesna, dyplomacja naukowa
Wykaz publikacji: https://scholar.google.com/citations?user=BKprct4AAAAJ&hl=pl
Zobacz także
Studying Maladic Narratives: A Meeting with Dr. Joanna Szewczyk and Wiktoria Kulak (MA)
Why is the story so necessary (within) illness? What does the statement that illnesses are political mean? What is maladic discourse and what are its characteristics? And why did Susan Sontag change her stance towards metaphors of illness?
O niedostatkach troski i potrzebie empatii. Rozmowa z Dorotą Danielewicz i Magdaleną Moskal. [NIEPEŁNOSPRAWNOŚĆ I ZAANGAŻOWANIE #1]
Niepełnosprawność i zaangażowanie – pod tym hasłem przewodnim tworzymy serię rozmów z aktywistami i aktywistkami, z pisarkami i pisarzami oraz badaczkami i badaczkami, związanymi na różne sposoby z tematem niepełnosprawności. Do rozmowy w pierwszym odcinku tej serii zaprosiliśmy autorki książek o doświadczeniu niepełnosprawności i opieki: Dorotę Danielewicz, autorkę Drogi Jana (2020) oraz Magdalenę Moskal, autorkę książki Emil i my. Monolog wielodzietnej matki (2021).
Języki, reprezentacje i przekłady. Spotkanie z dr Katarzyną Ojrzyńską. [NIEPEŁNOSPRAWNOŚĆ I ZAANGAŻOWANIE #3]
Kulturowe studia o niepełnosprawności to temat naszej kolejnej rozmowy w serii Niepełnosprawność i zaangażowanie. Naszą gościnią jest dr Katarzyna Ojrzyńska, badaczka i tłumaczka, która rozwija ten nurt w Polsce, analizując rodzime teksty kultury i wprowadzając do obiegu kluczowe prace angloamerykańskich autorek i autorów.
Kiedy jutro nie jest projektem, tylko nadzieją. Rozmowa z prof. Hanną Serkowską (część 2)
W drugiej części rozmowy Marty Chojnackiej-Kuraś z Profesor Hanną Serkowską, literaturoznawczynią i italianistką, autorką m.in. książki Co z tą starością? O starości i chorobie w europejskiej literaturze i filmie (2018), pytamy o to, czym są ageing studies (studia nad starzeniem się), dlaczego stygmatyzuje się ludzi starych, czy demencja zawsze musi być postrzegana jako strata i dlaczego potrzebujemy metafor, żeby mówić o chorobie.