Polish Studies Newsletter

Article / interview

01.07.2026

Czytanie neuroróżnorodności. Spektrum autyzmu między doświadczeniem a literaturą. Spotkanie z Katarzyną Mikke i Jagodą Wielkiewicz

Gościniami siódmego odcinka serii "Niepełnosprawność i zaangażowanie" są Katarzyna Mikke i Jagoda Wielkiewicz – doktorantki, które zajmują się reprezentacją spektrum autyzmu w literaturze dla dzieci i dorosłych.

Jak literatura opowiada o spektrum autyzmu? Czy doświadczenie osób autystycznych można oddać za pomocą tradycyjnych narzędzi narracyjnych? Jakie stereotypy i uproszczenia pojawiają się w literackich przedstawieniach neuroróżnorodności?

W pierwszej części rozmowy zastanawiamy się nad miejscem autyzmu w literaturze współczesnej. Rozmawiamy o reprezentacjach osób autystycznych, o relacji między diagnozą a tożsamością, a także o tym, jak zmienia się język opisu neuroróżnorodności. Przyglądamy się zarówno tekstom literackim, jak i badaniom z obszaru humanistyki zaangażowanej, pytając o to, kto właściwie opowiada o doświadczeniu autyzmu i jakie konsekwencje mają te narracje dla społecznego rozumienia neuroróżnorodności.

Dyskutujemy o literaturze, a poprzez nią o budowaniu (aktualnej) wiedzy, rozwijaniu empatii oraz wzmacnianiu społecznej widzialności osób w spektrum autyzmu.

Druga część rozmowy jest dostępna jako Oddać głos. Literatura, samorzecznictwo i neuroróżnorodność. Spotkanie z Katarzyną Mikke i Jagodą Wielkiewicz.


Katarzyna Mikke – absolwentka filologii polskiej na Uniwersytecie Warszawskim. Jej praca magisterska, obroniona w 2023 roku, poświęcona była sposobom ujmowania spektrum autyzmu w wybranych utworach dla dzieci i młodzieży. Obecnie jest na studiach doktoranckich na Uniwersytecie Warszawskim.

Jagoda Wielkiewicz – w 2022 roku ukończyła filologię polską na Uniwersytecie Jagiellońskim i obroniła pracę magisterską analizującą pisarstwo autobiograficzne Temple Grandin oraz Doroty Kotas. Obecnie przygotowuje rozprawę doktorską na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach, poświęconą roli języka medycznego w prozie autystycznych pisarek XXI wieku.

Rozmowę przeprowadziła Ewa Pakalska – bibliografka w Instytucie Badań Literackich PAN i w projekcie „Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata”. Naukowo zajmuje się problematyką niepełnosprawności w literaturze dziecięco-młodzieżowej.


W rozmowie wspomniano następujące osoby, instytucje, dzieła, prace naukowe:

  • Elle McNicoll, „Iskry w mojej głowie”
  • seria powieści Rafała Kosika „Amelia i Kuba”
  • Temple Grandin i Margaret M. Scariano, „Byłam dzieckiem autystycznym”
  • Dorota Kotas, „Cukry”
  • Ewa Furgał i Fundacja „Dziewczyny w Spektrum”
  • A. Conan Doyle, „Przygody Sherlocka Holmesa”
  • Jules Verne, „W 80 dni dookoła świata”
  • seria powieści o Harrym Potterze autorstwa J.K. Rowling
  • Lucy Maud Montgomery, „Ania z Zielonego Wzgórza”
  • Jane Austen, „Duma i uprzedzenie”
  • Grunia Suchariewa (1891–1981)
  • John Donvan i Caren Zucker, „Według innego klucza. Opowieść o autyzmie”
  • Leo Kanner (1894–1981)
  • Bruno Bettelheim (1903–1990)
  • M. Remi Yergeau, „Authoring Autism: On Rhetoric and Neurological Queerness”
  • Julia Miele Rodas, „Autistic Disturbances: Theorizing Autism Poetics from the DSM to Robinson Crusoe”
  • Tracie Sydney Smith (Sydney Smith Special Education Advocates)
  • Ido Kedar, „Ido w Krainie Autyzmu”
  • Amanda Bugs, „In My Language”, dostęp online: https://www.youtube.com/watch?v=JnylM1hI2jc

Seria podcastu „Spotkania Biuletynu”, zatytułowana „Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu „Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata”. Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).

Strona projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details


Intro i outro
Muzyka: Piotr Lakwaj, czyta: Aldona Brycka-Jaskierska
Producent: Torba reportera i podcastera

Identyfikacja wizualna: Klaudia Węgrzyn


Zachęcamy do zadawania pytań i dzielenia się przemyśleniami na temat naszego podcastu: biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl.


Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": 
https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/ 
https://twitter.com/B_Polonistyczny 
https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/
https://www.instagram.com/biuletyn.polonistyczny/


https://biuletynpolonistyczny.pl/
biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl
#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Information

Interlocutor:
Ewa Pakalska

ORCID: 0000-0003-1276-7156


Projekty badawcze:

  • Cyfrowa infrastruktura badawcza dla humanistyki i nauk o sztuce DARIAH-PL – w ramach Działania 4.2 Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020 (POIR), czas realizacji: 2021-2023, charakter udziału: wykonawca, wkład w tworzenie wartości niematerialnych i prawnych projektu, projekt afiliowany w: Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe afiliowane przy Instytucie Chemii Bioorganicznej PAN, kierownik grantu: Tomasz Parkoła.

  • Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata.

Interlocutor:
Interlocutor:
Added on:
1 July 2026; 19:00 (Mariola Wilczak)
Edited on:
1 July 2026; 20:43 (Mariola Wilczak)
We use cookie files to make the use of our website more convenient for our users. If you do not wish cookie files to be saved on your hard drive, please change the settings of your browser. Read about our cookie policy.