Jeśli pewne kompetencje są kształtowane,
a być może nie istnieje to
w powszechnej świadomości,
ta wiedza o tych kompetencjach nie jest powszechna
i odbiór studiów polonistycznych
jest w jakiś sposób niepełny,
no to myślę,
że warto o tym mówić.
Zdecydowanie.
[Muzyka]
Zapraszamy do wysłuchania odcinków
nowej serii podcastu "Spotkania Biuletynu"
zatytułowanej "Polonistyka zaangażowana".
Polonistyka nie jest
bezradnym przyglądaniem się światu.
Daje narzędzia,
by się w nim odnaleźć,
pomóc go zrozumieć,
zapobiec wykluczeniu i osamotnieniu.
Taka jest polonistyka,
którą chcemy pokazać poprzez nasz projekt.
Polonistyka zaangażowana.
[Karolina Malinowska:] Cześć Piotrze,
dawno się nie widzieliśmy.
[Piotr Bordzoł:] Cześć Karolino.
[KM:] Słuchaj,
co ty ostatnio porabiasz,
powiedz.
[PB:] Wiesz,
no ja,
dobre pytanie.
Wiesz, zajmuję się trochę edukacją,
trochę literaturą.
[KM:] To właśnie,
czym się może teraz zajmować polonista
w tych czasach?
[PB:] O, to jest jeszcze lepsze pytanie.
Wiesz,
no chyba w takim powszesnym odbiorze,
no to absolwent polonistyki przede wszystkim jest
nauczycielem języka polskiego.
Tak chyba jesteśmy postrzegani,
ale biorąc pod uwagę różnego rodzaju badania,
które mówią o tym,
jak będzie wyglądał rynek pracy w przyszłości,
to wydaje się,
że na studiach polonistycznych kształtowane są
kompetencje,
które wpisują się w te wymagania wskazywane
w różnego rodzaju raportach i opracowaniach.
[KM:] Tak, a poza tym patrzę na Ciebie
i Ty nie jesteś nauczycielem języka polskiego.
[PB:] Tak, nie jestem i nigdy nie byłem.
I rzeczywiście swoje kompetencje polonistyczne
wykorzystywałem w bardzo różnych miejscach
i w bardzo różny sposób.
I chyba tutaj ta elastyczność to jest
ta podstawowa kompetencja,
która pozwala mi funkcjonować na rynku pracy.
[KM:] Fajnie byłoby to zbadać,
jak absolwenci polonistyki i osoby,
które wybierają jakoś te studia,
jak one budują swoje ścieżki karier.
[PB:] Tak, zdecydowanie.
Wydaje mi się,
że do tej pory takich badań nie było.
A jest to o tyle ważne,
że jeśli przeglądamy wyniki losów absolwentów,
to okazuje się,
że absolwenci polonistyki znacznie dłużej szukają
swojej pierwszej pracy.
niż przedstawiciele innych kierunków.
No i też niestety zarobki absolwentów polonistyki
są znacznie poniżej średniej w porównaniu
z innymi kierunkami.
A przecież to nie są łatwe studia.
Tak jak mówiliśmy,
są tam kształtowane różnego rodzaju kompetencje,
w tym chyba na pierwszy rzut oka,
kompetencje miękkie,
uniwersalne,
które świetnie by się mogły wpisać
w wymagania pracodawców.
[KM:] A jak myślisz,
to jest kwestia wyobrażeń pracodawców na temat tego,
kim jest i co umie absolwent polonistyki,
czy może czegoś innego?
[PB:] No właśnie,
to też warto pewnie byłoby zbadać,
bo pewnie wizja pracodawców z jednej strony i tutaj,
tak myślę,
że dobrze byłoby przeanalizować na przykład
oferty pracy pod kątem tego,
czy studia polonistyczne są tam wymieniane wprost,
czy być może jest to opisywane
w jakiś inny sposób,
ale myślę,
że to jest też być może kwestia samych absolwentów,
którzy nie zawsze mają
precyzyjną i wyrazistą informację o tym,
w jakich branżach mogą szukać pracy
i w którym kierunku
kontynuować swój rozwój tak,
żeby rzeczywiście wstąpić na tę jakąś
jednoznaczną ścieżkę kariery.
[KM:] Wiesz,
ja już trochę przeglądałam ofert pracy,
zanim się spotkaliśmy i ewidentnie jest tak,
że te oferty są opisywane inaczej niż kiedyś.
Rzeczywiście wykształcenie formalne
jest rzadziej wskazywane jako to 'must have',
bardziej są opisywane umiejętności
i doświadczenia osób,
których pracodawca potrzebuje.
I nawet tak jak patrzyłam pod kątem humanistycznych studiów
i absolwentów studiów humanistycznych,
to czasami jest to w ogóle napisane opisowo,
bez wskazania konkretnego kierunku studiów.
I to jest ciekawa zmiana,
bo rzeczywiście kiedyś te oferty wyglądały inaczej.
[PB:] Wiesz,
tak,
ja się oczywiście z Tobą zgodzę.
No i teraz pytanie,
jak to interpretować i jak do tego podejść,
jeśli chodzi o same studia polonistyczne?
Bo wiesz,
to jest też pytanie o potencjalnych kandydatów na
te właśnie kierunki.
Jakie są ich motywacje?
Czy na przykład analizują,
nie wiem,
programy tych studiów,
czy programy poszczególnych zajęć
i czy z tych programów wynika jakaś informacja,
która tę motywację wzmacnia,
to znaczy,
nie wiem,
znając wymagania rynku pracy i też wiedząc to,
czym chciałbym się w życiu zajmować,
to czy na tych studiach polonistycznych znajduję
rzeczywiście te informacje i te studia
traktuję jako te,
które w tym moim rozwoju mogą mi pomóc.
Oczywiście to jest też tak,
że ta większa elastyczność i inne podejście
dotyczy pewnie nie tylko samych ofert pracy,
ale też i tego,
jak kształtowane są ścieżki edukacyjne,
ścieżki kariery studentów i absolwentów.
Studia dwuetapowe dają możliwość różnych połączeń.
Mamy też rozwinięty rynek edukacji pozaformalnej
i nieformalnej,
co pewnie też pozwala na bardzo różnego rodzaju połączenia
i takie wyłomy, nieszczelności
w edukacji formalnej,
która też w jakiś sposób wzmacnia sprawczość
studentów polonistyki.
Niemniej to wszystko jest,
tak jak tutaj rozmawiamy,
bardzo ciekawe i wydaje mi się,
że chyba do tej pory nieopracowane.
[KM:] A jeszcze myślę o tych wynikach wielu już analiz,
ale takich,
które projektują wizję przyszłości zawodowej
i tam czytam,
że na przykład ponad 60% obecnych uczniów szkół ponadpodstawowych
będzie w przyszłości pracować
w zawodach,
których teraz nie ma
lub nawet nie zawodach,
tylko konkretnie na stanowiskach,
których nie ma,
czy wykonywać prace,
których jeszcze nie ma.
Powiem Ci szczerze,
że te dane mnie trochę tak zszokowały,
ale z drugiej strony to pokazuje
na taką pewną elastyczność tego rynku pracy,
że takie myślenie o zawodach,
które było kiedyś rzeczywiście najbardziej popularne
jest już nieadekwatne do tego,
co się teraz dzieje.
[PB:] Tak, myślę, że elastyczność rynku pracy,
ale też taka nieprzewidywalność tego rynku.
I znowu pytanie,
czy studia polonistyczne są jakimś kluczem,
bo tak jak rozmawiam z różnymi swoimi znajomymi,
ale też osobami,
które na przykład pracują na uniwersytetach,
które takie studia oferują,
to też o tych studiach myśli się jako o zbiorze
pewnych takich uniwersalnych kompetencji,
które rzeczywiście bardzo pomagają w realizacji
tych różnych ścieżek i ułatwiają też
pewną taką elastyczność w wykonywaniu zadań,
o których być może jeszcze dzisiaj nie myślimy,
a które wymagają pewnej kreatywności,
wymagają jakiegoś analitycznego myślenia,
umiejętności docierania do różnego rodzaju informacji
i też takiego sprawnego przetwarzania tych informacji.
Prawdopodobnie studia polonistyczne jakoś na to odpowiadają,
ale nie wiem,
być może jest to kwestia promocji,
a być może po prostu uświadomienia pewnych spraw.
[KM:] No właśnie,
my się od lat zajmujemy taką tematyką właśnie
identyfikowania umiejętności,
w ogóle tematyką szeroko rozumianych kompetencji,
ale też kwalifikacji.
Ciekawa jestem,
czy osoby,
które się tym nie zajmują,
widzą te różne połączenia,
widzą to,
co na tych studiach humanistycznych rzeczywiście,
jak wiele jest takich uniwersalnych umiejętności,
czy transferowalnych,
które można użyć w bardzo różnych rodzajach prac.
No i myślę,
że świetnie byłoby porozmawiać z różnymi osobami,
które w przeszłości kończyły polonistykę,
które obecnie studiują lub będą za chwilę kończyć
takie studia i zidentyfikować,
czy one rzeczywiście myślą umiejętnościami,
czy myślą szansami na rynku pracy,
czy może jakoś inaczej,
bo myślę też,
że dla wielu osób,
taką mam hipotezę,
polonistyka może być realizacją pewnych takich idei,
marzeń o pewnej dziedzinie,
która jest bardzo ważna.
[PB:] Tak,
zdecydowanie.
Moim zdaniem to jest świetny pomysł i też
ta analiza,
o której powiedziałaś,
to mógłby być jakiś drogowskaz,
punkt wyjścia na przykład do, no właśnie, zbadania tego,
jak same studia są opisywane w różnego rodzaju dokumentach
i czy z tych dokumentów na przykład
te umiejętności,
o których tutaj mówimy,
w jakiś sposób wynikają,
czy są wystarczająco czytelne zarówno dla kandydatów,
jak i dla samych studentów,
absolwentów, pracodawców,
czy faktycznie ułatwiają to myślenie
o takiej czy innej ścieżce edukacyjnej i zawodowej
i czy faktycznie wskazują na tę wartość polonistyki,
o której tutaj dzisiaj rozmawiamy,
która z tej naszej rozmowy jakoś się chyba
wyłoniła.
[KM:] To ja myślę,
że zapytajmy też osoby,
które wspierają innych ludzi
w takim właśnie budowaniu ścieżki kariery,
na przykład doradców zawodowych,
job coachów,
zapytajmy,
jak one to widzą i jakby wspierały absolwentów polonistyki
w budowaniu takiego portfolio dla pracodawcy.
Co o tym myślisz?
[PB:] Myślę,
że to jest znakomity pomysł i teraz tak jak o tym
mówisz,
to przychodzi mi też do głowy to,
że być może warto porozmawiać z samimi pracodawcami,
którzy mieli kiedykolwiek do czynienia z polonistą,
z absolwentem polonistyki.
Być może takich absolwentów zatrudniają
i tak sobie myślę,
że być może to nie muszą być tylko pracodawcy
w takich dziedzinach dla polonistyki oczywistych,
jak właśnie szkoła,
redakcja,
wydawnictwo,
ale być może też to,
co nazywamy,
nie wiem,
zawodami przyszłości,
związanymi z jakimiś branżami
na przykład technologicznymi.
Być może tam w jakiś sposób te kompetencje,
o których mówimy,
też mogą być przydatne.
[KM:] Zdecydowanie.
Wiesz,
te tematy poruszają moją duszę badaczki i już
jestem gotowa do różnych działań.
Chętnie takie rozmowy,
takie wywiady poprowadzę.
A ty?
[PB:] Oczywiście.
Słuchaj,
no w ogóle bardzo się cieszę,
że się spotkaliśmy,
i że akurat nasza rozmowa zeszła na ten temat,
bo myślę,
że mamy świetny pomysł,
na pewno bardzo ambitny.
Chyba takich,
jak mówiliśmy,
nikt się tym do tej pory nie zajmował.
Natomiast myślę,
że to też może pokazać osobom,
które odpowiadają za programy studiów polonistycznych,
w jaki sposób je opisywać.
Być może znajdą tam informacje o tym,
czego w tych studiach brakuje,
czego jest za dużo,
a może też zwrócą uwagę na przykład
na jakieś sprawy promocji kierunku
w określonych grupach pracodawców,
kandydatów i to przyczyni się rzeczywiście
do pokazania polonistyki jako jednak dyscypliny ważnej
i ze społecznego,
i z takiego zawodowego,
tak to nazwijmy,
punktu widzenia.
[KM:] Przyszło mi do głowy coś takiego
trochę kontrowersyjnego.
Czy takie zbliżenie polonistyki do rynku pracy
nie odbierze trochę tym studiom akademickości?
Ta dyskusja o tym,
czym są studia,
a czym być nie powinny,
czym się różnią jednak uczelnie od miejsc,
w których wyraźnie uczymy się
umiejętności zawodowych,
ona jest w środowisku.
No i co o tym myślisz?
[PB:] Wiesz,
to jest też oczywiście ważna sprawa.
Tak sobie myślę,
że trzeba by było pewnie znaleźć jakiś
złoty środek,
bo to nie chodzi o to,
żeby ze studiów polonistycznych
tworzyć wyższe studia zawodowe,
rozumiane wprost,
ale te kompetencje,
o których tutaj rozmawiamy,
chyba jednak mieszczą się w kategoriach akademickości
i w ramach jednak pewnego etosu uczelni
mogą być rozwijane.
No bo oczywiście to jest tak,
że motywacje,
tak jak rozmawialiśmy, do wyboru studiów polonistycznych,
mogą być bardzo różne.
Być może taką motywacją jest również
chęć postudiowania,
odnalezienia się w pewnym środowisku,
chęć bycia na uniwersytecie w ogóle,
bez jakichś skonkretyzowanych planów czy ambicji
stricte zawodowych,
które miały przekładać by się jeszcze do tego
wszystkiego na finanse,
od których my też jakoś rozpoczęliśmy naszą rozmowę.
Więc nie chodzi o to,
żeby wylać dziecko z kąpielą,
tak sobie myślę.
No niemniej,
niemniej studia są jakimś etapem ścieżki zawodowej.
Jeśli pewne kompetencje są kształtowane,
a być może nie istnieje to
w powszechnej świadomości,
ta wiedza o tych kompetencjach nie jest powszechna
i odbiór studiów polonistycznych jest
w jakiś sposób niepełny,
no to myślę,
że warto o tym mówić.
[KM:] Zdecydowanie.
Mi się wydaje,
że z tego jakoś tak urasta nam pewien pomysł
na projekt badawczy,
który moglibyśmy realizować i który mógłby przynieść
ciekawe dane.
Też myślę,
że może warto porozmawiać
tak jak mówisz,
z osobami,
które wybrały polonistykę
z powodu na przykład niekoniecznie zawodowego,
ale realizacji jakiejś pasji czy marzenia,
o którym myśleli.
I też sądzę,
że warto z osobami w różnym wieku,
ponieważ faktycznie te pokoleniowe różnice też mogą
tutaj mieć znaczenie.
Czym te studia były kiedyś,
czym są teraz,
jak sądzisz?
[PB:] Tak, myślę,
że to jest rzeczywiście bardzo dobry pomysł.
Pewnie trzeba by tu było w ogóle zastosować
jakąś metodologię badawczą,
która pozwoliłaby nam pokazać pewien przekrój
absolwentów,
studentów i na te różne motywacje wskazać.
I tak,
tak jak mówisz,
rysuje się z tego chyba ciekawy projekt badawczy,
który rzeczywiście może mieć wiele wątków i myślę,
że może przynieść wiele ciekawych informacji.
[KM:] To podsumujmy.
Zrobimy wywiady z różnymi osobami,
w tym z absolwentami polonistyki,
studentami polonistyki,
osobami, które już są długo na rynku pracy,
ale rzeczywiście są z tym wykształceniem,
z pracodawcami i może z osobami wspierającymi rozwój
innych osób,
z coachami czy job coachami,
czy doradcami zawodowymi.
Przeanalizujemy dane z ELI,
czyli z systemu monitorowania losów absolwentów szkół wyższych.
Obejrzymy ogłoszenia o pracę.
[PB:] Myślę,
że warto zrobić analizę tych dokumentów,
które opisują same studia,
programów,
sylabusów,
podręczników,
no i w ogóle zastanowić się nad tym,
jak wygląda obecny rynek pracy,
jak będzie wyglądał w przyszłości,
tak żeby znaleźć te różne punkty odniesienia
i jak największą liczbę kropek,
które będziemy starać się połączyć.
[KM:] Świetnie,
to ja jestem za.
No dobrze,
słuchaj, to planujmy dalsze działania w takim razie.
[PB:] Planujmy i będziemy o nich informować.
[KM:] Tak jest,
dziękujemy bardzo.
Dzięki za spotkanie.
[PB:] Do usłyszenia.
[Muzyka]
Zapraszamy do wysłuchania kolejnych odcinków
dostępnych na platformach Spreaker,
Spotify i YouTube
oraz w internetowym "Biuletynie Polonistycznym".
Do usłyszenia"!